Prof. Anna Rowlands: Encyklika Leona to mocne przesłanie, które pozostawi ślad

Deborah Castellano Lubov, Tomasz Zielenkiewicz

„Sztuczna inteligencja wymaga dziś rozbrojenia” – mówił Leon XIV podczas prezentacji jego pierwszej encykliki Magnifica humanitas. Ojciec Święty ostrzegł, że rozwój nowych technologii nie może prowadzić do dominacji, wykluczenia ani osłabienia ludzkiego sumienia. Zaapelował także o wspólne budowanie „bardziej ludzkiego i braterskiego społeczeństwa”.

Jednym z prelegentów podczas prezentacji encykliki była profesor Anna Rowlands. W rozmowie z Vatican News określiła dokument jako „absolutnie niezbędny wkład”. Jak wskazała, ludzkość stoi przed pilnym wyzwaniem nowych technologii. „Należy już dziś zacząć myśleć o tych kwestiach, ponieważ ich wpływ na pracę, na rodziny, społeczeństwo i na konflikty na całym świecie jest odczuwalny teraz, był wczoraj i będzie trwał również jutro” - powiedziała.

Jednocześnie przyznała, że wiele osób czuje się niepewnie lub nie czuje się kompetentnych, by angażować się w kwestie związane ze sztuczną inteligencją. „Istnieje pewna nadzieja, że w jakiś sposób – i Ojciec Święty mówi o tym w dokumencie – może ktoś inny pomyśli o tych sprawach” – zauważyła. „Ale to my musimy o nich myśleć i musimy myśleć o nich razem”.

Teolog zasugerowała, że jedną z głównych trosk zawartych w encyklice jest zapewnienie, by kwestie te nie pozostawały wyłącznie w sferze komercyjnej, kształtowanej przede wszystkim przez zysk, a nie godność ludzką.

„Jak stworzyć wspólne przestrzenie”, zapytała, „w których w pierwszej kolejności słyszalne będą głosy osób najbardziej marginalizowanych oraz tych, na których najdotkliwiej odbija się rzeczywistość porządku algorytmicznego, horyzontu cyfrowego i świata sztucznej inteligencji?”.

Wyjaśniła, że encyklika podkreśla, iż głosy te muszą być centralnym elementem każdej rozmowy mającej na celu promowanie dobra wspólnego.

Magnifica humanitas to pierwsza encyklika Leona XIV   (@Vatican Media)

Profesor Rowlands podkreśliła również „wyjątkowy głos” Papieża na arenie międzynarodowej w poruszaniu głębszych kwestii moralnych i duchowych dotyczących samej ludzkości. Ojciec Święty, jak zaznaczyła, wzywa społeczeństwo do refleksji nad fundamentalnymi pytaniami: „Czym według nas jest życie ludzkie? Kim jesteśmy jako istoty ludzkie? Do jakiej wizji i do jakiego celu dążymy w naszym człowieczeństwie i w naszym wspólnym życiu?” Przedstawia nam on zarówno bardzo mocną krytykę fałszywych narracji dotyczących tego, co oznacza bycie człowiekiem, zwłaszcza tych, które stawiają władzę i dominację nad innymi na pierwszym miejscu, czy to w polityce, wojnie, konflikcie, czy gospodarce” – dodała. W przeciwieństwie do tych narracji Papież Leon proponuje to, co opisała jako „dość piękną wizję cywilizacji miłości”.

Profesor Rowlands stwierdziła, że encyklika wzywa ludzkość do odzyskania wspólnej wyobraźni moralnej, zwłaszcza „sposobu postrzegania siebie nawzajem i świata, który uznaje nieodłączną wartość osoby ludzkiej”.

Tekst, jak zasugerowała, ostrzega przed przenoszeniem godności ludzkiej na narzędzia technologiczne lub wyobrażaniem sobie, że sztuczna inteligencja mogłaby w jakiś sposób stać się „bardziej ludzka” niż sama ludzkość, jednocześnie umniejszając nasze własne człowieczeństwo.

Jednocześnie, jak powiedziała Rowlands, dokument ten jest również zaproszeniem. „Musimy wspólnie budować tę cywilizację miłości” – powiedziała. „A robimy to tylko poprzez pełne życie w świadomości, że jesteśmy istotami skończonymi, stworzonymi dla miłości, pragnącymi sprawiedliwości i że wspólnie tworzymy ten świat poprzez nasze uczestnictwo”.

(Autor jest pracownikiem Polskiego Radia S.A. w likwidacji)