Papież podpisał nową „Konstytucję” Państwa Watykańskiego

Alessandro Di Bussolo – Watykan

Nowy przepis dotyczący prezydencji Papieskiej Komisji

Ustawa ta potwierdza i uzupełnia zmiany dotyczące zarówno funkcji ustawodawczej, jak i wykonawczej oraz sądowniczej. W szczególności w odniesieniu do funkcji ustawodawczej do jednego tekstu ustawodawczego włączono zmianę wprowadzoną już listem apostolskim w formie motu proprio z 19 listopada 2025 r., dotyczącą prezydencji Papieskiej Komisji do spraw Państwa Miasta Watykańskiego, która wykonuje funkcję ustawodawczą i wykonawczą.

Motu proprio z 2025 r. i nowa ustawa

Przy tej okazji Papież uchylił art. 8 pkt 1 poprzedniej ustawy zasadniczej Państwa Miasta Watykańskiego, który przewidywał, że funkcję Prezydenta Komisji mogą pełnić wyłącznie kardynałowie. Obecnie funkcję tę pełni siostra Raffaella Petrini, która jest również Prezydentem Gubernatoratu.

Art. 8 nowej ustawy zasadniczej stanowi:

„Papieska Komisja składa się z kardynałów oraz innych członków, w tym Prezydenta, mianowanych przez Papieża na pięcioletnią kadencję”.

Funkcja wykonawcza i funkcja sądownicza

W odniesieniu do funkcji wykonawczej z jednej strony potwierdzono zadanie Gubernatoratu, który poprzez swoją strukturę organizacyjną przyczynia się do realizacji własnej misji Państwa i służy Następcy Piotra, przed którym bezpośrednio odpowiada.

Z drugiej strony doprecyzowano zadania Prezydenta i Sekretarza Generalnego oraz zasady ich współpracy.

W odniesieniu do Sekretarza Generalnego podkreślono instytucjonalny charakter tej funkcji, wskazując tym samym, że może ją pełnić więcej niż jedna osoba.

W odniesieniu do funkcji sądowniczej art. 22 pkt 1 wyraźnie potwierdza, że ustrój prawny organów sądowych określa ustawa o ustroju sądownictwa. Ustawa ta, dzięki istotnym zmianom wprowadzonym w ostatnich latach, w pełni zapewnia sprawowanie wymiaru sprawiedliwości.

Ustawa nadająca Państwu „konstytucyjne cechy”

Tak rygorystycznie ujęta nowa ustawa zasadnicza – która, podobnie jak poprzednie, została, zgodnie z preambułą, przygotowana, aby „nadać konstytucyjne cechy Państwu, jego władzom oraz wykonywaniu wynikających z nich funkcji” – pozostaje podstawą i punktem odniesienia dla wszystkich innych aktów normatywnych i regulacyjnych Państwa, potwierdzając specyficzny charakter i autonomię watykańskiego systemu prawnego.

Zadanie Gubernatoratu

W preambule ustawy ponownie potwierdzono również „zadanie Gubernatoratu, który przyczynia się do realizacji własnej misji Państwa oraz służy Następcy Piotra, przed którym bezpośrednio odpowiada”.

Podobnie jak w przeszłości preambuła kończy się następującym stwierdzeniem:

„Organom rządowym oraz wszystkim, którzy, ożywieni prawdziwym duchem kościelnym, wykonują różne odpowiedzialne funkcje i stale pełnią służbę na rzecz Państwa, powierza się wykonywanie wszelkich wynikających z tego kompetencji na terytorium określonym w Traktacie Laterańskim oraz w budynkach i na obszarach, na których działają instytucje Państwa lub Stolicy Apostolskiej i gdzie na mocy prawa międzynarodowego obowiązują gwarancje oraz immunitety osobiste i funkcjonalne”.