Rzym: „Tryptyk Rzymski” Jana Pawła II w wyjątkowej oprawie teatralnej

Międzynarodowa obsada i wielojęzyczna forma

Na scenie wystąpili polscy i włoscy artyści: Ewa Konstancja Bułhak, Lidia Sadowa, Pierluigi Cuomo, Damian Pelc i Marcin Przybylski. Poemat zaprezentowano w trzech językach – polskim, włoskim i angielskim – co podkreśliło jego uniwersalny charakter i otwartość na odbiorców z różnych kultur. Całość dopełniła oprawa muzyczna, obejmująca utwory Giovanni Pierluigi da Palestrina, muzykę barokową, kompozycje związane z Kaplicą Sykstyńską oraz dzieła Giuseppe Verdiego, w wykonaniu wybitnego organisty Adama Tańskiego. Było to medytacyjne spotkanie słowa i dźwięku, łączące teatr, duchowość oraz refleksję nad dziedzictwem jednego z najważniejszych autorytetów współczesnego świata – Papieża Jana Pawła II.

Artyści i goście spektaklu

Sztuka jako przestrzeń duchowej refleksji

Spektakl stał się spotkaniem teatru, poezji i duchowości. „Tryptyk rzymski” – poetycka medytacja nad człowiekiem, Bogiem i historią – został ukazany jako dzieło, które przekracza granice zwykłej interpretacji literackiej. Wydarzenie przypomniało, że sztuka może być narzędziem prowadzącym do pytań o sens życia, relacje międzyludzkie i miejsce człowieka w świecie.

Spektakl stał się spotkaniem teatru, poezji i duchowości

Organizatorzy i zaplecze inicjatywy

Organizatorami wydarzenia byli: Kościół i Hospicjum św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Rzymie, Samorząd Województwa Małopolskiego, Instytut Dialogu Międzykulturowego Jana Pawła II w Krakowie, przy cennym wsparciu Państwa Luizy i Macieja Paradowskich oraz Danuty i Wojciecha Gębareckich. Prace nad inicjatywą koordynował ks. Tomasz Jarosz, Administrator Kościoła i Hospicjum, wspomagany przez Natalię Pieśniewską z Biura Administratora Kościoła i Hospicjum.

Zwieńczenie Dni Jana Pawła II w Rzymie

Wieczór był uroczystym finałem drugiej edycji Dni Jana Pawła II na Uniwersytetach Papieskich w Rzymie, podczas którego wręczono nagrody laureatom konkursu papieskiego pod hasłem „Solidarność i tożsamość”. Inicjatywa ta jest wspólnym przedsięwzięciem Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie, Watykańskiej Fundacji Jana Pawła II oraz Uniwersytetu Papieskiego Jana Pawła II w Krakowie. Od początku realizowana jest we współpracy z trzema rzymskimi uczelniami: Papieskim Uniwersytetem Świętego Tomasza z Akwinu (Angelicum), Papieskim Uniwersytetem Gregoriańskim oraz Papieskim Uniwersytetem Świętego Krzyża. Pomysł organizacji Rzymskich Dni Jana Pawła II wyszedł z Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie.

Honorowi uczestnicy wydarzenia

Spektakl zgromadził wielu znamienitych gości, wśród nich m.in. ks. kard. Grzegorza Rysia – Arcybiskupa Metropolitę Krakowskiego i Protektora Kościoła oraz Hospicjum, ks. kard. Rolandasa Makrickasa – Archiprezbitera Papieskiej Bazyliki Matki Bożej Większej, a także ks. abp. Marka Jędraszewskiego – Arcybiskupa Krakowskiego Seniora. Obecny był również Mons. Marco Gnavi, proboszcz Bazyliki Najświętszej Marii Panny na Zatybrzu. W wydarzeniu uczestniczyli liczni przedstawiciele korpusu dyplomatycznego, w tym Adam Kwiatkowski – Ambasador Rzeczypospolitej Polskiej przy Stolicy Apostolskiej, a także reprezentanci władz samorządowych: Łukasz Smółka – Marszałek Województwa Małopolskiego, Jadwiga Wójtowicz i Wojciech Skruch – Wiceprzewodniczący Sejmiku Województwa Małopolskiego. Wśród gości znajdowała się również Elżbieta Wojtan, dyrektor Instytutu Dialogu Międzykulturowego im. Jana Pawła II w Krakowie. Na widowni obecni byli ponadto przedstawiciele środowisk akademickich, kościelnych i kulturalnych w Rzymie i Watykanie, a także Polonia i studenci.

Zaufanie jako próg spotkania

Kard. Grzegorz Ryś zwrócił uwagę, że „Tryptyk rzymski” prowadzi do przekroczenia dwóch istotnych progów: spotkania z drugim człowiekiem oraz z Bogiem-Sędzią. „Nie każde przekroczenie progu jest równie łatwe. Są takie, które wymagają wielkiego zaufania” – stwierdził hierarcha. Pierwszym z nich jest spotkanie z bliźnim. Kardynał podkreślił, że Bóg, stwarzając człowieka, widział w nim dobro, jednak doświadczenia ostatniego wieku sprawiają, że trudno dziś w tę prawdę uwierzyć. W obliczu zła i rozczarowań łatwo zrezygnować z relacji, dlatego – jak zaznaczył – konieczne jest odnalezienie w sobie zaufania do drugiego człowieka. Drugim progiem jest spotkanie z Bogiem jako Sędzią. „Wchodząc w Jego rzeczywistość, stajemy przed Nim całkowicie odsłonięci, ponieważ wszystko jest jawne wobec Jego spojrzenia” – mówił kardynał, podkreślając „że wymaga to wielkiej odwagi i zaufania, by stanąć przed Bogiem w prawdzie, w pełnej otwartości i szczerości”. 

Kard. Grzegorz Ryś zwrócił uwagę, że „Tryptyk rzymski” prowadzi do przekroczenia dwóch istotnych progów: spotkania z drugim człowiekiem oraz z Bogiem-Sędzią

Sztuka jako droga do tajemnicy

Ks. prał. Paweł Ptasznik, Rektor Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie, przypomniał, że Jan Paweł II napisał „Tryptyk rzymski” w 2002 roku w Castel Gandolfo jako poetycką medytację o Bogu, objawiającym swoją miłość w stworzeniu i historii człowieka. „Papież wielokrotnie wskazywał, iż autentyczna sztuka sięga poza to, co widzialne i odsłania ukrytą tajemnicę rzeczywistości zakorzenioną w głębi ludzkiej duszy” – podkreślił duchowny oraz wyraził ufność, że „dziś św. Jan Paweł II również uśmiecha się w niebie i błogosławi nam, uczestniczącym w tym artystycznym spotkaniu z pięknem Jego myśli i poezji”.

Ks. prał. Paweł Ptasznik, Rektor Kościoła i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie, przypomniał, że Jan Paweł II napisał „Tryptyk rzymski” w 2002 roku w Castel Gandolfo jako poetycką medytację o Bogu

Powołanie człowieka i sens istnienia

Ks. Tomasz Jarosz, jako organizator, wyraził radość i wdzięczność, że wokół dobra, jakim jest spektakl „Jan Paweł II. Tryptyk rzymski: Medytacje”, udało się zgromadzić wiele osób i instytucji chętnych do mądrej i rozważnej współpracy. Kapłan podkreślił również, że „Tryptyk rzymski” pomaga odkryć związek między początkiem a końcem ludzkiego życia – prowadząc od refleksji nad źródłem ku pytaniom o sens i cel istnienia. Inspirowany freskami Michała Anioła z Kaplicy Sykstyńskiej, Papież ukazał w swoim dziele prawdę o człowieku i jego powołaniu. Odwołując się do myśli kard. Josepha Ratzingera, ks. Jarosz zaznaczył, że człowiek uczy się patrzeć na siebie z perspektywy Boga jako powołany do „dawania siebie” – postawy sprzeciwiającej się egoizmowi i otwierającej na odpowiedzialność oraz wrażliwość na innych.

Ks. Tomasz Jarosz, jako organizator, wyraził radość i wdzięczność, że wokół dobra, jakim jest spektakl „Jan Paweł II. Tryptyk rzymski: Medytacje”, udało się zgromadzić wiele osób i instytucji

Korzenie i dziedzictwo

Łukasz Smółka, Marszałek Województwa Małopolskiego podkreślił związek Karola Wojtyły z Małopolską – miejscem Jego narodzin, dorastania i kształtowania się. „To stąd wyruszył do Rzymu, by później powracać jako Papież Jan Paweł II” – zaznaczył Marszałek. Dodał, że Jego pontyfikat wywarł ogromny wpływ na życie duchowe, społeczne i kulturowe świata, a nauczanie Papieża pozostaje aktualne, nadal inspiruje kolejne pokolenia i sprawia, że miliony ludzi otwierają swoje serca i przemieniają swoje życie. 

Teatr jako przestrzeń spotkania

Jadwiga Wójtowicz, Wiceprzewodnicząca Sejmiku Województwa Małopolskiego, podkreśliła, że spotkanie w Rzymie – mieście sztuki, historii i duchowości – jest zaproszeniem do refleksji nad człowiekiem oraz obecnością Boga. Zdaniem Wiceprzewodniczącej „teatr, w świecie nieustannego pośpiechu i powierzchowności, może stać się przestrzenią zatrzymania i uważności, umożliwiającą głębsze doświadczenie spotkania – z drugim człowiekiem, z samym sobą oraz z tajemnicą, która od wieków inspiruje artystów i widzów”.

Wydarzenie zgromadziło wielu uczestników

Między poezją a Niewypowiedzianym

Reżyser spektaklu, prof. Jarosław Kilian, podczas wieczoru zwrócił uwagę na dwa szczególne doświadczenia towarzyszące pracy nad utworem. „Fascynuje mnie to, że ksiądz, biskup Rzymu, teolog i człowiek znajdujący się blisko Boga i umiejący pisać precyzyjnym językiem filozoficznym, sięga w swoich Medytacjach do języka poezji, wierząc, że sztuka pozwala wyrazić to, co nie zawsze dostępne jest językowi nauki, teologii i filozofii” – podkreślił reżyser, dodając, że „dzieło to można odczytywać jako dialog przeszłości z teraźniejszością – rozmowę współczesnych pokoleń z prorokami, świętymi, twórcami i postaciami takimi jak Michał Anioł, tworzącą swoistą współczesną „sacra conversazione”.

Obecny był również ambasador RP przy Stolicy Apostolskiej Adam Kwiatkowski

Ku źródłu

Jan Paweł II – papież, filozof, teolog i poeta – w końcowym okresie życia sięgnął po poezję jako formę najpełniejszego wyrazu. Spektakl „Jan Paweł II. Tryptyk rzymski: Medytacje”, zaprezentowany w Bazylice Najświętszej Marii Panny na Zatybrzu w Rzymie, nie był klasyczną inscenizacją ostatniego poematu Papieża, lecz swoistą wędrówką wzdłuż strumienia ku źródłu – symbolowi poszukiwania początku, sensu i prawdy o człowieku. 

Niech ta droga ku źródłu – „do góry, pod prąd” – będzie zaproszeniem do refleksji, która nie skończy się wraz ze spektaklem, lecz trwa i dojrzewa w ludzkich sercach. 

Natalia Pieśniewska, Kościół i Hospicjum św. Stanisława BM w Rzymie

Zdjęcia: Jan Rzepka, Grzegorz Gałązka