Kombet e Bashkuara: reforma urgjente për të rigjallëruar sistemin

R.SH. / Vatikan

Ka afërsisht 7.000 organizata joqeveritare dhe të shoqërisë civile me status konsultativ në Kombet e Bashkuara. Megjithatë, përveç disa rasteve të spikatura në media, nuk dëgjojmë kurrë mjaftueshëm për to. Megjithatë, ato me të drejtë përbëjnë një nga gurët themelorë të sistemit multilateral, duke kontribuar drejtpërdrejt në politikat globale, duke ofruar ndihmë për popullatat në kriza humanitare shpesh dramatike dhe duke arritur edhe aty ku institucionet shtetërore shpesh dështojnë të jenë të pranishme.

Ndërmjet tyre, shumë janë të frymëzuara fuqimisht nga Krishterimi, siç është Fondacioni AVSI (Shoqata e Vullnetarëve për Shërbim Ndërkombëtar), i cili punon në projekte zhvillimi dhe emergjence, kryesisht në të ashtuquajturat kriza të harruara: Myanmar, Haiti, Mozambik, Republika Demokratike e Kongos, Sudani i Jugut dhe Siria. "Ato janë më sfidueset për ne, sepse njerëzit kanë nevoja urgjente dhe serioze, por burimet janë të pakta; sepse praktikisht askush nuk flet për to, ose pothuajse askush; edhe sepse siguria është e pasigurt për punëtorët tanë", shpjegoi Sekretari i Përgjithshëm i saj, Giampaolo Silvestri, për mediat e Vatikanit.

Reflektoni dhe veproni urgjentisht

Brishtësia e multilateralizmit sot ndikojnë drejtpërdrejt në këto realitete. "Nuk ka pse ta fshehësh: multilateralizmi është objektivisht në vështirësi serioze", shpjegon ai. E ka shumë arsye për këtë, "jo më pak efikasiteti i tij gjithnjë në rënie, veçanërisht në aspektin e marrëdhënies ndërmjet shoqërisë civile dhe agjencive të Kombeve të Bashkuara në vendet në zhvillim, ku ato nuk janë aq efektive sa pritej. Kjo është diçka për të cilën duhet të reflektojmë dhe të veprojmë urgjentisht". Nga ana tjetër, është gjithashtu e vërtetë se në shumë raste, pesimizmi për mundësinë reale të ndryshimit përdoret si justifikim për të shmangur përmirësimet dhe, ndoshta, për të përfituar nga interesat individuale. "Por ne të gjithë besojmë se multilateralizmi është themelor"- thekson ai- sepse "organizatat që mund të kryejnë funksione në fushat e paqes dhe zhvillimit përtej shteteve duhet të ekzistojnë: ajo që nevojitet, përkundrazi, është të zbatohet një ristrukturim i thellë".

Shtetet duhet të investojnë

Për të ringjallur modelin e themeluar në fund të Luftës II Botërore, është themelore një reformë e institucioneve të Kombeve të Bashkuara, e diskutuar për ca kohë. "Nuk ka dyshim për këtë: ndryshimi i qeverisjes, rigjallërimi i operacioneve, përmirësimi i shumë organeve e bashkimi i disa agjencive dhe promovimi i uljes së kostove, janë të gjitha aspekte që nuk mund të injorohen" pranon ai. "Pastaj, sigurisht, shtetet duhet të investojnë më shumë, jo vetëm në terma monetare, por edhe në shfrytëzimin e mjeteve që kemi në dispozicion në nivel ndërkombëtar. Sepse sot është e vështirë të dallosh ndërhyrjen e rëndësishme nga multilateralizmi dhe OKB-ja". Së treti, pranon ai, "edhe krijimi i strukturave paralele që nuk kanë karakteristikat e multilateralizmit, por synojnë të kryejnë atë lloj funksioni që krijon probleme të dukshme për sistemin. Organet tashmë ekzistojnë; le të përpiqemi t'i bëjmë ato të funksionojnë mirë." Kjo pikë e fundit u theksua edhe nga Sekretari i Përgjithshëm i OKB-së, Antonio Guterres, duke folur konkretisht për "Bordin e Paqes" për Gazën, në një intervistë me "La Repubblica" gjatë hapjes së Lojërave Olimpike Dimërore Milano-Cortina.

Mungesa e Burimeve

Gjithashtu sepse, "po të vazhdojnë kështu, përveç mungesës së rëndësisë, ata do të përballen me mungesë efektiviteti dhe aftësie për të vepruar". Shkurtimet në fondet zyrtare të ndihmës për zhvillim, nga donatorët kryesorë si Shtetet e Bashkuara dhe të tjerë, kanë gjithashtu ndikim të rëndësishëm. Tërheqja e Shteteve të Bashkuara nga 66 organizata dhe traktate ndërkombëtare sigurisht që krijon boshllëk në aftësinë për të aksesuar burime dhe për të vepruar.

"Agjencitë më të mëdha, si UNICEF, WFP dhe UNHCR, për fat të keq, janë detyruar të pushojnë nga puna mijëra njerëz, buxhetet e tyre tani janë pothuajse përgjysmuar, ato nuk janë në gjendje të adresojnë krizat e mëdha të botës dhe po kalojnë me ngurrim procese të mëdha ristrukturimi dhe konsolidimi. Edhe kjo ndikon në shumë organizata të shoqërisë civile, pikërisht sepse puna e tyre bazohej në një partneritet të ngushtë me OKB-në". Të tjerë - si AVSI, i cili gëzon status konsultativ me ECOSOC dhe është i akredituar me disa agjenci të OKB-së - janë pajisur për ta përballuar me këtë gjendje, por ende po vuajnë nga pasojat e shkurtimeve në financimin direkt të USAID-it, falë të cilave ne ishim në gjendje të realizonim shumë projekte”.

Rreziku i kolapsit financiar

Sigurisht, përgjegjësia nuk qëndron vetëm në njërën anë në këtë fushë, sepse "ndërsa SHBA-të kanë vendosur një shkurtim brutal të fondeve, vendet e tjera gjithashtu kanë plane për të ulur ndjeshëm fondet e zhvillimit". Aq shumë sa Guterres, në një letër drejtuar ambasadorëve disa ditë më parë, paralajmëroi për rrezikun e një "kolapsi të afërt financiar" sepse shumë shtete anëtare kanë vendosur të mos i respektojnë detyrimet e tyre. Nga ana tjetër, kjo mund të jetë gjithashtu një stimul për OJQ-të: shumë prej tyre, në fakt, janë shtyrë "të kërkojnë lloje të tjera mbështetjeje nga sektori privat dhe nga fondacione të mëdha".

Dështimi i Lidhjes së Kombeve

Në sfond, por jo aq shumë, qëndron fantazma e dështimit të Lidhjes së Kombeve. E themeluar në vitin 1919 me Traktatin e Versajës dhe e frymëzuar nga "Katërmbëdhjetë Pikat" e Presidentit të SHBA-së Woodrow Wilson, ajo praktikisht nuk arriti asnjë ndikim midis dy luftërave botërore dhe u shpërbë në vitin 1946. "Reforma është një hap i nevojshëm. Nëse OKB-ja nuk e ndërmerr atë - kryesisht për të zvogëluar burokracinë, për të shmangur mbivendosjet, për të përmirësuar koordinimin dhe për të ulur në mënyrë drastike kostot - frika se gjithçka do të përfundojë siç ndodhi në ato dy dekada është reale. Së pari, mungesë rëndësie, pastaj zhdukje", përfundon Silvestri. "Rruga është e vështirë: strukturat e OKB-së duhet ta përballojnë atë, por gatishmëria e shteteve për të shtyrë në këtë drejtim është thelbësore. Ata janë anëtarët aktivë.