Në Universitetin Papnor Urbaniana, një kurs mbi "Delicta graviora"

R.SH. / Vatikan

Të thellohen në rrafshin përmbajtësor dhe procedural çështjet juridike që lidhen me delicta graviora (krimet më të rënda), të rezervuara për Dikasterin e Vatikanit për Doktrinën e Fesë. Ky është synimi i kursit të nisur nga Universiteti Papnor Urbaniana, në Romë. Leksionet filluan dje, më 12 janar, me një hyrje nga kryeipeshkvit John Joseph Kennedy, sekretar për Seksionin Disiplinor të Dikasterit të Selisë së Shenjtë për Doktrinën e Fesë, e ndjekur nga një kuadër historik i besuar profesorit Sebastián Terráneo, pedagog i Historisë së të Drejtës Kanonike në Universitetin Papnor Katolik të Argjentinës.

Kurset do të vazhdojnë deri në qershor, duke interesuar veçanërisht punonjësit e Kurieve dioqezane dhe Tribunaleve kishtare, përgjegjësit e Urdhrave rregulltarë dhe studentët që kanë marrë tashmë licencën në të Drejtën Kanonike.

Krimet e ekzaminuara

Mes pedagogëve figurojnë zyrtarë të ndryshëm të Dikasterit për Doktrinën e Besimit, të cilët gjatë leksioneve do të mund të ofrojnë informacione dhe të dhëna të dobishme për të lehtësuar zbatimin e normave në raste konkrete. Ndër krimet (delicta) e ekzaminuara janë ato të kryera kundër sakramenteve të Eukaristisë dhe të Rrëfimit; krimet e kryera nga klerikët që blejnë dhe përhapin materiale pedo-pornografike, si dhe ato të personave që, duke shkelur disiplinën e Kishës Katolike, tentojnë t’i japin urdhrin e shenjtë të meshtarisë një gruaje. Përveç kësaj, përfshihen edhe abuzimet seksuale të kryera nga një klerik kundër të miturve nën moshën 18 vjeç.

Krime që cenojnë shenjtërinë e Sakramenteve

Më hollësisht, siç kujton Agjencia Fides, “Delicta Graviora” (Krimet më të rënda), të cituara në Kodin e së Drejtës Kanonike dhe në Kodin e Kanoneve të Kishave Lindore, kryhen gjithmonë kundër realiteteve jetike për Kishën, duke filluar nga Sakramentet e Eukaristisë, të Pendesës dhe të Urdhrit të Meshtarisë, dhe mes tyre bëjnë pjesë edhe abuzimet seksuale kundër të miturve. Për shembull, në kategorinë e “krimeve më të rënda” hyjnë marrja ose ruajtja për qëllime sakrilegji apo profanimi i hosteve të shuguruara, shkelja e drejtpërdrejtë e vulës sakramentale (fshehtësisë) në sakramentin e Rrëfimit, ose — ndër krimet kundër vetë këtij Sakramenti — zgjidhja (shfajësimi) e dhënë nga rrëfyesi për bashkëfajtorin e tij në mëkatin kundër Urdhrimit të gjashtë të Dekalogut ("Mos kurvëro").

Ndryshimet në 25 vitet e fundit

Po ashtu, agjencia Fides kujton se në vitin 2001, me Motu Proprio-n Sacramentorum sanctitatis tutela, Papa Gjon Pali II i kishte rezervuar Kongregatës (sot Dikasteri) për Doktrinën e Fesë kompetencën për të trajtuar dhe gjykuar, brenda rendit kanonik të Kishës, krimet veçanërisht të rënda, për të cilat kompetenca më parë u atribuohej edhe Dikastereve të tjera ose nuk ishte plotësisht e qartë. Bashkëngjitur me Motu Proprio-n e vitit 2001 ishte dokumenti Normae de gravioribus delictis, i përditësuar dhe i riformuluar në vitin 2010 me miratimin e Papa Benediktit XVI, i cili urdhëroi shpalljen e tij.

Në atë dokument të ri, për herë të parë, u përfshinë ndër krimet më të rënda (Delicta Graviora) edhe ato kundër fesë (herezia, apostazia dhe skizma) dhe tentativa për t’i dhënë urdhrin e shenjtë të meshtarisë një gruaje, si dhe dëgjimi i tërthortë i rrëfimit të një personi tjetër ose regjistrimi dhe përhapja e tij. Përveç kësaj, normat e vitit 2010 mbi delicta graviora përfshinë ndër krimet më të rënda edhe mbajtjen dhe përhapjen nga ana e klerikëve të materialeve pedo-pornografike, si dhe rritën nga 10 në 20 vjet afatet e parashkrimit për rastet e denoncuara të abuzimeve seksuale të klerikëve ndaj të miturve, afat ky që llogaritet pas moshës 18-vjeçare të viktimave.

Në vitin 2021, Papa Françesku shpalli një version të ri të Normave mbi krimet më të rënda të rezervuara për Kongregatën për Doktrinën e Fesë, duke përditësuar dhe modifikuar tekstin e shpallur në vitin 2001 nga Gjon Pali II dhe të rishikuar në vitin 2010 nga Benedikti XVI. Normat e shpallura në vitin 2021 nuk shtuan krime të reja të rezervuara për Kongregatën për Doktrinën e Fesë, por prezantuan elemente të reja që kishin të bënin kryesisht me aspektet procedurale, me qëllim lehtësimin e mbarëvajtjes së veprimit penal të Kishës për administrimin e drejtësisë.

Ndryshimet kryesore procedurale të vitit 2021:

• E drejta e mbrojtjes: U specifikuan më qartë rregullat për t'u siguruar që i akuzuari të ketë gjithmonë një avokat (mbrojtës) të kualifikuar, duke garantuar një proces më të drejtë.

• Përfshirja e laikëve: U hap mundësia që edhe laikët (jo vetëm klerikët) me formim juridik të mund të shërbejnë si gjykatës ose avokatë në këto procese specifike.

• Përshpejtimi i proceseve: U prezantuan norma që lejojnë Dikasterin të marrë vendime më të shpejta në rastet kur provat janë të pakundërshtueshme, për të shmangur zvarritjet që dëmtojnë viktimat.

• Harmonizimi me Kodin e ri Penal: Këto ndryshime u bënë për të përputhur rregullat e krimeve të rënda me reformën e madhe të Librit VI të Kodit të së Drejtës Kanonike (pjesa penale), që Papa Françesku përfundoi po atë vit.

  Pse janë të rëndësishme këto kurse në Urbaniana?

• Siç e pamë, viti 2026 po shënon një vëmendje të shtuar ndaj transparencës. Kursi që nisi dje në Romë synon që:

• Ekspertiza: Personat që punojnë nëpër dioqeza (jo vetëm në Romë) të dinë saktësisht si të veprojnë kur marrin një denoncim.

• Drejtësia: Të minimizohen gabimet procedurale që mund të çonin në dështimin e proceseve gjyqësore.