Amësia surrogate, Imzot Gallagher: njerëzit nuk mund të jenë objekt kompromisi

R.SH. / Vatikan

Formoni një front të bashkuar për të ndaluar shndërrimin e grave e të fëmijëve të natyrshëm në nëna me qera, "formë e re kolonializmi" që shfrytëzon trupat e minon marrëdhëniet. Papa Françesku e quajti këtë praktikë "të mjerueshme" sepse e shndërron njeriun në "produkt", siç përsëriti edhe Papa Leoni XIV, duke denoncuar një logjikë që i jep përparësi dëshirave të të rriturve dhe flijon interesat e fëmijëve. Dialogu "Një front i përbashkët për dinjitetin njerëzor: parandalimi i shndërrimit në mall i grave e fëmijëve në nëna surrogate", u zhvillua mbi këtë temë ndërmjet Kryeipeshkvit Paul Richard Gallagher, Sekretar i Vatikanit për Marrëdhëniet me Shtetet e Organizatat Ndërkombëtare, dhe Eugenia Maria Roccella-s, ministre italiane për familjen, lindjet dhe mundësitë e barabarta. Takimi, që u zhvillua dje pasdite, më 13 janar, në Romë, në Ambasadën Italiane pranë Selisë së Shenjtë, në Palazzo Borromeo, u hap me përshëndetje institucionale nga Ambasadori Italian pranë Selisë së Shenjtë, Francesco Di Nitto dhe Ambasadori i Qipros pranë Selisë së Shenjtë dhe Dekani i Trupit Diplomatik, Georgios Poulides.

Imzot Gallagher: pasojat për dinjitetin njerëzor

Në fjalimin e tij, Kryeipeshkvi Gallagher theksoi, së pari, se çështja e zëvendësimit shqetëson "mbarë njerëzimin" dhe kujtoi fjalët që Papa Leoni XIV ia kushtoi kësaj teme në fjalimin e tij drejtuar Trupit Diplomatik të akredituar në Selinë e Shenjtë më 9 janar. Me atë rast, Papa e përcaktoi zëvendësimin si praktikë që, "duke transformuar shtatzëninë në shërbim të negociueshëm, shkel dinjitetin si të fëmijës, të shndërruar në 'produkt', ashtu edhe të nënës, duke shfrytëzuar trupin dhe procesin riprodhues dhe duke ndryshuar projektin origjinal relacional të familjes". Kryeipeshkvi vuri në dukje se ky nuk është qëndrim i izoluar në magjisterin e kohëve të fundit: Papa Françesku, duke iu drejtuar diplomatëve, e quajti zëvendësimin "të mjerueshëm", bazuar "në shfrytëzimin e situatës së nevojës materiale të nënës".

Duke iu drejtuar çështjes, Kryeipeshkvi Gallagher e quajti "shndërrimin e personit" si çështjen kryesore të zëvendësimit në kundërshtim me dinjitetin njerëzor. Njeriu, shpjegoi, nuk mund të reduktohet në objekt transaksioni, edhe kur praktika paraqitet si akt bujarie. Përtej formulimeve ligjore, kujtoi se realiteti nuk mund të shmanget:  përfshin shitjen e fëmijës, besuar blerësve sipas një kontrate që vendos në qendër interesat e të rriturve, në vend të fëmijëve. Sekretari i Vatikanit për Marrëdhëniet me Shtetet dhe Organizatat Ndërkombëtare theksoi, më pas, ndikimin e zëvendësimit në trupin femëror, i cili reduktohet në mjet të thjeshtë riprodhues, duke errësuar vlerën ekzistenciale dhe të patransferueshme të shtatzënisë. Për këtë arsye, pasojat e zëvendësimit ndikojnë ndjeshëm në konceptimin shoqëror të amësisë dhe, në përgjithësi, të dinjitetit njerëzor. Nuk është rastësi, vuri në dukje Imzot Gallagher, që edhe një segment i botës feministe denoncon se si kjo praktikë i redukton gratë në  "inkubator" të thjeshtë.

Heqja e amësisë surrogate

Prej këndej, edhe ftesa për t'iu kundërvënë shpesh maternitetit "sipërfaqësor" që rrethon zëvendësimin, ndonjëherë të amplifikuar nga shembuj të personazheve të famshëm. Larg nga përfaqësimi i "progresit", ajo përbën, sipas Kryeipeshkvit, "një formë të re kolonializmi", të nxitur nga mekanizmat e tregut, që i shfrytëzojnë  më të ligshtit. Pëlqimi formal i një gruaje nuk është "garanci" kundër abuzimit, pasi marrëveshjet shpesh nënshkruhen nën "presion ekonomik", me pak autonomi kontraktuale dhe përmes agjencive ndërmjetëse që e zvogëlojnë më tej fuqinë vendimmarrëse të gruas mbi trupin e saj.

Duke parë përgjigjet e mundshme, Kryeipeshkvi Gallagher vuri në dukje se shumë shtete e kanë ndaluar zëvendësimin në ligjet e tyre, pavarësisht se duhet të adresojnë kompleksitetet e rasteve kur praktika kryhet jashtë vendit. Ky është konteksti, vuri në dukje ai, i debatit ndërkombëtar që, duke përfshirë Konferencën e Hagës për të Drejtën Ndërkombëtare Private, nuk synon të mbështesë ndalimin, por rregullimin e fenomenit. Italia ka vendosur të mos e ndjekë këtë rrugë, duke e kundërshtuar me vendosmëri dhe duke miratuar, nisur nga viti 2024, zgjerimin e krimit të zëvendësimit për ata që i drejtohen jashtë vendit. Sipas Kryeipeshkvit, ideja e një kuadri rregullator ndërkombëtar është "e pamjaftueshme dhe kundërproduktive", pasi në fund të fundit do të nxiste kërkesën. Në një treg, saktësoi ai, kjo ndikon në ofertë: thjeshtimi dhe siguria e procedurave do të thoshte nxitje e një numri gjithnjë e në rritje njerëzish që drejtohen te zëvendësimi dhe, si pasojë, "lindja e sa më shumë fëmijëve të paracaktuar për shitje". Për këtë arsye, përfundoi ai, thirrja ndaj "interesit suprem të fëmijës" nuk mund të zgjidhet përmes rregullimit: e vetmja përgjigje koherente mbetet zhdukja e kësaj praktike.

Puna për të mbrojtur të drejtat e fëmijëve

Në fund të fjalës së tij, i pyetur nga gazetarja dhe moderatorja e ngjarjes Susanna Lemma, Sekretari i Vatikanit për Marrëdhëniet me Shtetet dhe Organizatat Ndërkombëtare vuri në dukje se, gjatë gjithë historisë, një kuptim më i thellë i realiteteve shoqërore dhe etike ka evoluar në mënyrë progresive. Katër ose pesë shekuj më parë, vazhdoi ai, praktikat, që sot nuk janë më kështu, u pranuan si normale. Kryeipeshkvi theksoi se amësia zëvendësuese shpesh përhapet në vendet më të varfra dhe se mjetet financiare nuk i japin askujt të drejtën për të pasur fëmijë, i cili mbetet "dhuratë nga Zoti". Imzot Gallagher theksoi gjithashtu rëndësinë e punës së përbashkët ndërkombëtare për të siguruar që këto abuzime të mos përhapen, duke hedhur poshtë një shoqëri në të cilën gratë "nuk mendojnë më". Duke kujtuar angazhimin e Selisë së Shenjtë, ajo deklaroi se qëllimi është të vazhdohet angazhimi me vendet ku lejohet zëvendësimi, duke punuar për të mbrojtur të drejtat e fëmijëve, e duke siguruar edhe perspektivat e tyre për mbrojtje. "Ne do të ecim përpara," përfundoi ajo, "duke ofruar këtë lloj mesazhi shprese. Kisha mbetet gjithnjë përkushtuar ndaj kësaj".

Roccella: kurrë nuk mund të flasim për "dhurim".

Ministrja italiane Roccella, nga ana e saj, u përqendrua në kuadrin legjislativ italian në lidhje me zëvendësimin. "Ne kurrë nuk i kemi hequr ndonjë të drejtë fëmijës" pohoi ajo, duke shpjeguar se qëllimi i legjislacionit ishte ta bënte atë efektiv duke përcaktuar se përdorimi i kësaj praktike jashtë vendit nga një shtetas italian i nënshtrohet pasojave të një krimi. Kjo zgjedhje, sqaroi ajo, i përgjigjet nevojës për të mbrojtur të miturit dhe për të luftuar format e anashkalimit të ligjit. Eugenia Maria Roccella, Ministrja Italiane për Çështjet e Familjes, theksoi më pas se asnjë shtet i vetëm nuk mund të përcaktojë një krim me përmasa universale, duke bërë të domosdoshme përpjekjet ndërkombëtare për konvergjencë dhe ndërgjegjësim në forume shumëpalëshe si Kombet e Bashkuara. Ajo shtoi se këto janë vende ku mund të promovohet krijimi i grupeve të punës të afta për të kundërshtuar "shndërrimit" progresiv të amësisë dhe një nga elementët qendrorë që karakterizojnë format e reja të amsisë e të atësisë: "kontraktualizimi". Nga kjo perspektivë, përfundoi Roccella, nuk ka asgjë altruiste në lidhje me amësinë zëvendësuese, as nuk mund të konsiderohet si "dhurim", siç ndodh në praktikat e solidaritetit dhurimi i gjakut ose i organeve.

Përshëndetje Institucionale

Duke hapur takimin, Ambasadori Di Nitto kujtoi fjalët e Papës në fjalimin e tij drejtuar Trupit Diplomatik, duke i quajtur paralajmërim që sfidon drejtpërdrejt përgjegjësinë e bashkësisë ndërkombëtare. Megjithatë, në përshëndetjen e tij, duke u përqendruar në titullin e dialogut që përfshinte Kryeipeshkvin Gallagher dhe Ministren Roccella, Ambasadori Poulides theksoi nevojën për të "parandaluar shndërrimin e grave dhe fëmijëve në amësinë zëvendësuese" duke ndërtuar "një front të përbashkët për dinjitetin njerëzor". Ky objektiv i vë në pikëpyetje veçanërisht diplomatët, të cilët ftohen t'i përgjigjen thirrjes së Papës për të ndërmarrë një rrugë respekti për personin njerëzor në të gjitha rrethanat, në mënyrë që këto thirrje të bëhen objekt i një reflektimi të kujdesshëm dhe të përbashkët.

Përshëndetje institucionale

Duke hapur ngjarjen, Ambasadori Di Nitto kujtoi edhe fjalët e Papës në fjalimin e tij drejtuar Trupit Diplomatik, duke i quajtur paralajmërim që sfidon drejtpërdrejt përgjegjësinë e bashkësisë ndërkombëtare. Në përshëndetjen e tij, megjithatë, duke u ndalur në titullin e dialogut që përfshinte Kryeipeshkvin Gallagher dhe Ministrin Roccella, Ambasadori Poulides theksoi nevojën për të "parandaluar shndërrimin në mall të grave dhe të fëmijëve në amësinë zëvendësuese" duke ndërtuar "një front të përbashkët për dinjitetin njerëzor". Ky objektiv i vë në pikëpyetje veçanërisht diplomatët, të cilët ftohen t'i përgjigjen thirrjes së Papës për të ndërmarrë rrugën e respektit ndaj personit njerëzor në të gjitha rrethanat, në mënyrë që këto paralajmërime të bëhen objekt i një reflektimi të kujdesshëm dhe të përbashkët.