Kardinali Parolin: vizita e Papës në Monako do të jetë një ftesë për fe dhe takim

R.SH. / Vatikan

Nga Massimiliano Menichetti

Principata e Monakos pret Pasardhësin e Pjetrit. Udhëtimi i parë i Leonit XIV në Evropë, jashtë Italisë, dëshiron të jetë një shenjë konkrete afërsie dhe inkurajimi në fe, jo vetëm për komunitetin e shtetit të vogël katolik, por për mbarë njerëzimin. Urimi i Kardinalit Pietro Parolin, Sekretar i Shtetit i Vatikanit, është që “ky udhëtim t’i japë hov të ri misionit të Kishës lokale, duke konsoliduar angazhimin e përbashkët në fronte urgjente” si mbrojtja e Krijimit, mbrojtja e jetës dhe promovimi i një solidariteti ndërkombëtar, pa harruar “më të rrezikuarit”.

Hirësi, çfarë vlere merr vizita e Atit të Shenjtë në Principatën e Monakos?

Siç dihet, ky është destinacioni i parë evropian jashtë Italisë i ndërmarrë nga Papa Leoni XIV, gjë që e bën atë një zgjedhje origjinale. Historikisht, ky udhëtim ka gjithashtu një rëndësi të veçantë pasi vizita e fundit e një Pape në Monako daton në shekullin XVI, kur Pali III shkoi atje në kuadër të negociatave të paqes midis Karlit V dhe Françeskut I. Ekzistojnë pastaj pika të shumta konvergjence midis Selisë së Shenjtë dhe Monakos – ku feja katolike është ende fe shtetërore – mjaft të jashtëzakonshme, duhet thënë, në kontekstin aktual evropian, veçanërisht mbi mbrojtjen e jetës dhe çështje të tjera të bioetikës. Së fundi, nga 40.000 banorët e Principatës, rreth 10.000 janë monégaskë dhe mbeten shumë të lidhur me traditat dhe devocionet e tyre të veçanta, themele të identitetit, unitetit dhe vazhdimësisë së institucioneve të tyre; mendoj veçanërisht për kremtimin e rëndësishëm të Shën Devotës në fund të janarit. Kështu, vizita institucionale e Papës është në harmoni të plotë me vizitën baritore të Pasardhësit të Pjetrit.

Monako është një nga shtetet më të vegjël në botë. Në këtë kontekst global tensionesh dhe luftërash, ku shumë flasin për krizë të sistemit multilateral, si mund të kontribuojnë realitete si ky në ndërtimin e një urdhri ndërkombëtar paqësor dhe të drejtë?

Në një epokë ku e drejta ndërkombëtare duket e dobësuar dhe herë pas here e mposhtur nga “logjika e fuqisë” – me rikthimin e rrezikshëm të teorive që justifikojnë luftërat parandaluese, të afta vetëm për të ndezur botën dhe për të përmbysur forcën e së drejtës në të drejtën e forcës – kombet e vogla dëshmohen si rojtarë natyrorë të multilateralizmit. Ato përfaqësojnë një pritë thelbësore kundër devijimeve autoritare sepse, për një shtet me përmasa të vogla, norma juridike nuk është peshë, por garancia maksimale e mbijetesës dhe lirisë. Sot ndikimi ndërkombëtar nuk matet më vetëm me forcën ushtarake, por me besueshmërinë morale dhe aftësinë për të vepruar si ura neutrale për pajtim. Realitete si Monako dëshmojnë se siguria autentike nuk qëndron te armatimet, por te stabiliteti i marrëdhënieve. Një paqe e qëndrueshme duhet të jetë mbi të gjitha “e drejtë”, e bazuar në respektimin e dinjitetit njerëzor dhe jo në ekuilibra të imponuar. Shpesh janë pikërisht shtetet e vogla ato që udhëheqin agjendën globale mbi sfida ekzistenciale si mbrojtja e oqeaneve dhe zhvillimi i qëndrueshëm, tema që i injorojnë kufijtë gjeografikë dhe bëjnë thirrje për përgjegjësi kolektive.

Papa përsërit se paqja nuk mund të ndërtohet duke përdorur armët. Çfarë mesazhi mund të dalë nga kjo vizitë e parë në Evropë?

Zgjedhja e Monakos nga Ati i Shenjtë përfshihet edhe në një logjikë strategjike që dëshiron të jetë koherente me traditën diplomatike të Selisë së Shenjtë. Në këtë udhëtim mund të identifikohet në fakt një vazhdimësi me Papëninë pararendëse, e cila e konsideronte Mesdheun si një laborator paqeje ku zhvillohet «bashkëjetesa e dallimeve». Që në vitet '50, Giorgio La Pira kishte nuhatur vlerën dhe rolin gjeopolitik të hapësirës mesdhetare si pikë nevralgjike e paqes botërore, nga ku «vala e negociatave dhe e paqes do të përfshijë popujt e mbarë tokës!» Por Ati i Shenjtë Leoni XIV përsërit me forcë se parakushti për paqen midis njerëzve dhe popujve kalon përmes unitetit me Zotin dhe me veten tonë. Vetëm një person i pajtuar është në gjendje të hyjë në një dinamizëm paqeje dhe të bëhet hartues i pajtimit në jetën e përditshme.

Monako ndodhet në zemër të Evropës dhe me pamje nga Mesdheu, një rajon i përshkuar nga sfida të mëdha: nga konfliktet te migrimet. Çfarë veprimesh duhet të ndërmarrin vendet evropiane në këtë kontekst?

Në kontekstin aktual të konflikteve të rënda dhe flukseve intensive migratore – bilanci është mbi 600 viktima në Mesdhe vetëm në dy muajt e parë të vitit 2026, më i larti që nga viti 2014 – vendet evropiane janë të thirrura të jenë një “dritë qytetërimi dhe humanizmi”. Përballë kërcënimit të konflikteve pa fund dhe rritjes së luftërave, është e nevojshme të veprohet me “guxim dhe durim” në thurjen e rrugëve të dialogut, duke shmangur dorëzimin para logjikës së riarmatimit. Evropa duhet të rigjejë frymëzimin e etërve të saj themelues, duke kaluar nga një logjikë e thjesht interesave kombëtare dhe egoizmave të sigurisë në një projekt autentik integrimi dhe solidariteti, duke vendosur dinjitetin njerëzor në qendër të çdo politike. Përballë erozionit të normave globale, vendet evropiane janë të thirrura të ripohojnë primatin e së drejtës ndërkombëtare, duke përdorur negociatën si mjetin e vetëm për një paqe të drejtë, që nuk është thjesht mungesë lufte, por ndërtim i të vërtetave të përbashkëta. Sa i përket sfidës migratore, ajo nuk zgjidhet me mbyllje apo ndërtim muresh, por duke u ballafaquar me shkaqet e thella që shtyjnë popuj të tërë të braktisin trojet e tyre amtare, dhe duke investuar në të ashtuquajturën ‘e drejtë për të mos emigruar’ përmes stabilitetit dhe rritjes ekonomike në vendet e origjinës. Është urgjente të kalohet nga një menaxhim emergjence në një vizion strategjik që bashkon mikpritjen, mbrojtjen e të drejtave dhe integrimin, duke rizbuluar vokacionin humanist dhe krishterë. Siguria e vërtetë evropiane nuk ndërtohet në izolim, por në hapjen e përgjegjshme, në investimin te të rinjtë dhe në angazhimin për një drejtësi sociale të përbashkët midis dy brigjeve të Mesdheut.

Mesdheu shpesh është përcaktuar si një “urë midis popujve dhe feve”. A besoni se mund ta luajë ende këtë funksion?

Mesdheu nuk është një thjeshtë koordinatë gjeografike, por një udhëkryq shpirtëror dhe kulturor: ky është vokacioni që historia na dorëzon. Ky vokacion nuk është një trashëgimi automatike e së kaluarës, por një angazhim që duhet rinovuar çdo ditë përmes kulturës së takimit. Meqenëse paqja ndërtohet shpesh duke u nisur nga kufijtë, brigjet e këtij deti janë të thirrura sot të shndërrohen në laboratorë të përhershëm të dialogut ndërfetar dhe bashkëpunimit politik. Objektivi është ambicioz: transformimi i afërsisë gjeografike në afërsi të vërtetë vëllazërore. Pavarësisht tensioneve, ekzistojnë tashmë “fara paqeje” të shumta – të rinj, komunitete dhe realitete kishtare – që punojnë që diversiteti të mos perceptohet si kërcënim, por si pasuri e përbashkët. Përpjekja jonë, aq diplomatike sa edhe baritore, synon të rindezë këtë dritë: Mesdheu mund t’i mësojë ende botës se bashkëjetesa është e vetmja rrugë për një të ardhme autentikisht njerëzore.

Çfarë inkurajimi do t’i sjellë Papa komunitetit katolik të Principatës, që jeton në një shoqëri de facto ndërkombëtare dhe multikulturore?

Ati i Shenjtë shkon në Monako për të konfirmuar vëllezërit e tij në fe, i vetëdijshëm për faktin se dëshmia e një komuniteti të fortë katolik, koherent në dëshminë e besimit dhe të jetës së angazhuar në shërbim të së mirës së përbashkët, mund të jetë burim vlerësimi dhe, pse jo, frymëzimi për vende të tjera evropiane që ndajnë të njëjtat rrënjë. Konkretisht, vizita e Atit të Shenjtë do të jetë një inkurajim për të thelluar jetën e fesë përmes kërkimit të së vërtetës dhe një ftesë për të rinovuar dëshirën e tyre për jetë të brendshme. Për më tepër, dimensioni universal i katolicizmit i jep atij një aftësi reale për t’u hapur ndaj diversitetit të një shoqërie multikulturore dhe ndërkombëtare përmes takimit.

Principata e Monakos ka një traditë të gjatë marrëdhëniesh me Selinë e Shenjtë. Ju personalisht, çfarë pritni nga kjo vizitë?

Ky Udhëtim Apostolik nuk është vetëm një akt diplomatik, por një moment historik me rëndësi të thellë kishtare. Papa Leoni XIV, Papa i parë që viziton Principatën, viziton Monakon për të shkruar një faqe të re në shekujt e miqësisë frytdhënëse midis Selisë së Shenjtë dhe Monakos. Motoja e zgjedhur “Je suis le Chemin, la Vérité et la Vie” (Unë jam Udha, e Vërteta dhe Jeta - Gjn 14,6) përbën zemrën rrahëse të magjisterit që Ati i Shenjtë Leoni XIV dëshiron të dorëzojë: riafirmimin e primatit të Krishtit në një epokë sfidash komplekse dhe pasigurish. Pavarësisht shkurtësisë së udhëtimit, prania e Pasardhësit të Pjetrit në prag të Javës së Madhe të Pashkëve merr një vlerë profetike. Monako dëshmon se feja katolike, ndonëse është fe shtetërore, nuk e mbyt, por e ndriçon bashkëjetesën civile. Principata tregon kështu se është e mundur një “laicitet i shëndoshë”, ku bashkëpunimi midis Kishës dhe Shtetit nuk është vetëm trashëgimi e së kaluarës, por një forcë e gjallë e aftë për të dialoguar me modernitetin pa humbur rrënjët e veta katolike. Urimi është që ky udhëtim t’i japë hov të ri misionit të Kishës lokale, duke konsoliduar angazhimin e përbashkët në fronte urgjente: mbrojtja e Krijimit, mbrojtja e jetës dhe promovimi i një solidariteti ndërkombëtar që nuk harron më të rrezikuarit. Papa Leoni XIV vjen për të kujtuar se vetëm duke ecur në të Vërtetën mund të ndërtohet një paqe autentike dhe e qëndrueshme.