Ukraine,Lyubov:Mwanangu alichukuliwa na vita,mimi sasa ni mama wa kila mtu

Na Svitlana Dukhovych – Vatican.

Mara nyingi tunafikiria tumaini kama wazo jepesi, ndoto ya mustakabali bora. Lakini katika muktadha wa maumivu makali, tumaini linachukua maana kubwa zaidi: linakuwa maisha yenyewe, uamuzi wa dhamiri wa kuendelea kuishi licha ya kila kitu. Na maumivu hayageuki kuwa kukata tamaa yanaposhirikiwa na mwanadamu mwingine. Kwa Lyubov, mama wa mwanajeshi wa Ukraine aliyekufa akiwa mstari wa mbele, tumaini lilizaliwa hata kabla ya uamuzi wake wa kushiriki katika mpango wa ukarabati. Mizizi yake imezama moyoni mwa mwanawe. Kila kukumbatiana kwa mwanajeshi anayerudi kutoka mstari wa mbele wa vita,  kila kifurushi cha chakula kilichoandaliwa kwa upendo, kila neno la usaidizi kwa familia iliyoathiriwa na vita, ni mbegu ya matumaini inayochanua. Katika matendo haya ya kila siku, kumbukumbu na upendo vinaungana, vikibadilisha maumivu kuwa maisha ya pamoja na uzi mwembamba usioonekana unaoendelea kuwaunganisha wale waliobaki na wale waliopambana.

Akimkumbuka "Sashunya"

"Sashunya," Lyubov anaendelea kutumia jina hili la utani la huruma kumwita mwanawe, Oleksandr Tymchenko, ambaye alikufa akiitetea nchi yake mnamo tarehe 28 Februari 2024. Alikuwa na umri wa miaka 29. "Ni vigumu sana," aliambia vyombo vya habari vya Vatican, "lakini najaribu kutojitenga na nafsi yangu; najaribu kuwa muhimu kwa wengine. Sisi si wa kuishi milele, na nataka kumbukumbu yake ibaki angavu, yenye heshima, na yenye heshima baada yetu."

Kabla ya vita, Oleksandr hakuwa amekamilisha utumishi wake wa kijeshi wa lazima nchini Ukraine kwa sababu alikuwa amepewa kifungo cha miaka saba baada ya kaka yake mkubwa kufariki kwa huzuni akiwa na umri wa miaka 27. Alisoma katika Chuo Kikuu cha Kilimo cha Vinnytsia, ambapo alipata shahada ya kwanza. Angependa kuendelea na masomo yake, lakini baada ya kifo cha kaka yake, aliamua kupumzika na kuanza kufanya kazi na baba yake kwenye mashine ya kuvuna ngano. "Alipenda mashamba," mama yake anakumbuka, "kuvuna ngano na mahindi. Aliwajali sungura wadogo, ili asiwadhuru wakati wa mavuno. Alipenda asili na uvuvi. Alikuwa mvulana mkarimu sana."

Kijana wa Ukraine Oleksandr Tymchenko

Maneno yake ya mwisho kwenye simu

Wakati uvamizi kamili wa Urusi ulipoanza, Oleksandr aliamua kujitolea kwa ajili ya Jeshi pamoja na baba yake. Alihudumu kwa miezi kadhaa katika ulinzi wa eneo, kisha akapelekwa katika eneo la mpaka na Belarusi, na baadaye Krasnohorivka, katika eneo la Donetsk. Alipata jeraha la goti, akafanyiwa upasuaji, na akafanyiwa ukarabati. Wakati wa kupona kwake, aliweza kurudi nyumbani, lakini kabla ya mwisho wa muhula wake uliokusudiwa, aliamua kurudi vitani. "Kamanda alimwita," Lyubov anasimulia, "akisema kwamba ilibidi aondoke kwa sababu kulikuwa na uhaba wa wanaume." Oleksandr alirudi tena Krasnohorivka, katika eneo la Donetsk.

Siku ya tatu baada ya kufika katika nafasi yao mpya, kila mtu aliamriwa kuelekea mbele. Huko, Oleksandr alikufa. "Tulizungumza kwa mara ya mwisho mnamo Februari 28, karibu saa 3 usiku. Alimwambia mume wangu, 'Hali hapa ni ngumu sana... Acha nizungumze na Mama.' Nilimwambia, 'Mwanangu, mradi tu uko pamoja nasi, tuna uzima, tumaini, na furaha.' Lakini ilikuwa vigumu kwake kuzungumza; kulikuwa na kelele nyingi, risasi, na milipuko." "Mama, bahati nzuri, na chochote kinachonipata," Oleksandr alimwambia mama yake kwa ubaridi ambao hakujawahi kuhisi hapo awali. "Hayo yalikuwa maneno ya mwisho tuliyozungumza. Usiku huo, nililala macho, nikiwa na uchungu.

Ninaamini hakuna mama anayepaswa kupata maumivu kama sisi. Ilikuwa saa 2:15 asubuhi nilipohisi uchungu sana; nilihisi kama walikuwa wakinikata vipande viwili kwa upanga. Baadaye tu ndipo waliponiambia kwamba wakati huo mwanangu alikuwa amekufa, ameuawa na ndege zisizo na rubani. Mwili wa Oleksandr ulirudishwa nyumbani, na wazazi wake walipanga mazishi. Kulikuwa na watu wengi sana kiasi kwamba foleni iliendelea hadi saa 4 asubuhi. "Nilitaka sana kuwa peke yangu na mtoto wangu, kwa sababu sikuweza kupata amani. Sikuweza kuamini kwamba ilikuwa imetokea kweli," Lyubov anakumbuka. Kama mama, alihitaji kuona na kugusa majeraha ya mwanawe: "Hapo ndipo nilipoelewa kwamba hakuwezi kuwa na uhai zaidi."

Oleksandr na baba yake

"Kila mama haachi kusubiri."

Lyubov anasema kwamba anapowaona wanajeshi barabarani, anakaribia na kuuliza, "Je, ninaweza kuwakumbatia?" Anahisi kama anamkumbatia mwanawe. Aliwahi kukutana na mwanajeshi ambaye alikuwa akirudi waziwazi kutoka vitani. Alipomkumbatia, alinusa vita, moshi. "Sashunia aliporudi, hakunipa hata nguo zake; alizitupa kwenye mashine ya kufulia mwenyewe, kwa hivyo hata sikuzinusa. Nilinusa harufu hiyo hiyo tu walipotuletea vitu vyake baada ya kifo chake. Niliweka kila kitu kwenye kabati, kama kwenye jumba la makumbusho. Ninakwenda huko, nazungumza na nguo hizo. Vitu vyake viko kabatini pia.

Ninaziosha na kuziweka pembeni, kwa sababu Sashunia atarudi. Kila mama haachi kusubiri, iwe alimwona kwenye jeneza au la. Kwa sababu hakuna uchungu mkubwa zaidi duniani kuliko kuwazika watoto wako.” Zaidi ya miaka miwili imepita, lakini wazazi wa Oleksandr bado hutetemeka kila wakati gari linapopita mbele ya nyumba yao. Kwa sababu Sashunia yao hufika bila kutarajia kila wakati. "Angefika haswa wakati nilipokuwa na tatizo au wasiwasi, na angeonekana kama miale ya jua. Na hata leo tunamsubiri kama miale ya jua," mama yake anasema kwa kuugua. "Tunaposikia gari au pikipiki, tunatarajia iwe yeye. Unajua, roho yangu imechoka sana, na ninaendelea kusubiri… Labda nimejifunza kujidanganya tu? Lakini si udanganyifu. Ni jinsi roho yangu, moyo wangu, unavyotamani upendo. Unaona, moyo wangu na akili yangu haviendani: akili husema jambo moja, huku moyo ukisema, 'Atakuja.' Lakini hawezi tena kuja..."

Kumbukizi ya  Oleksandr

Mpango  na akina mama wengine

Mnamo Agosti 2024, Lyubov alialikwa kushiriki katika mradi wa ukarabati ‘Le Madre di Casa Padre Pio.’ Mwanzoni, alisita: "Kulikuwa na giza lote, giza kila mahali." Hakuweza kupatanisha kumbukumbu za mazishi na matumaini ya kumuona mwanawe tena. Hata hivyo, hatimaye, aliamua kwenda Kyiv kwenye Parokia ya Wakapuchini ambao waliongoza mpango huo. "Siwezi kujifikiria leo: kama nisingekuwa huko, ningekuwa tayari nimechanganyikiwa." Shukrani kwa msaada wa wafanyakazi na waratibu wa mradi, Lyubov alijifunza kuishi tena, "kuendeleza kumbukumbu angavu ya mwanawe." Kwa kushiriki katika vipindi vya ushauri nasaha na kushiriki huzuni yake na akina mama wengine—16 kati yao walihusika katika mpango, Lyubov alipata nguvu ya kusonga mbele. Kurudi nyumbani, aligundua maua kwenye bustani tena na akavua skafu yake nyeusi. Aliwashukuru wale ambao, kwa kujitolea, walimsaidia kila mama kupata njia yake ya kuendelea kuishi. Baada ya kushiriki katika mpango huo" Mama wa Nyumba ya Padre Pio," Lyubov, akiwa na kundi la akina mama wengine, alitembelea Vatican, ambapo alikutana na Papa Leo XIV, na baadaye akashiriki katika mpango mwingine. "Nilikwenda mara moja, kisha mara ya pili, mara ya tatu... na tayari nilihisi hitaji la kurudi." Katika mikutano hiyo, aligundua familia kubwa, iliyoundwa na akina mama wanaoshiriki maumivu sawa: "Vidonda vyetu vinatoka damu kwa njia ile ile." Wataalamu waliomtunza walimsaidia kila mara kwa wema, heshima, na kujitolea. Msaada wa thamani: "Kwetu sisi, ni nguvu kubwa, msaada mkubwa, upendo kwa roho," anasema Lyubov.

Mkono wa kusaidia au, wakati mwingine, kukumbatiana tu

Wengi wa marafiki na marafiki wa Oleksandr wanaendelea kuwasiliana na wazazi wake na kuja kuwatembelea. Lyubov na kikundi anachoongoza katika kijiji chake cha Zabolotne, wakiwemo wanawake zaidi ya miaka 80, wamejitolea kuwasaidia: wanaandaa chakula, hufungasha vitu muhimu, na kupanga kila kitu kinachowezekana. Msimu mmoja wa baridi kali, wakati wa baridi kali, Lyubov aliona chapisho kwenye mitandao ya kijamii kutoka kwa mwanamke akiomba mishumaa ya kuwapasha joto wanajeshi waliokuwa mstari wa mbele. "Tutawatengeneza," alitoa maoni, akiomba anwani ya kuwatumia.

Muda mfupi baadaye, alipokea simu: ilikuwa ni askari Vadym. "Mama Lyuba, [wanajeshi wa Ukraine mara nyingi huwaita mama wa wandugu na wanajeshi walioanguka "mama,"  tumekaa karibu na mishumaa. Kwa mara ya kwanza katika majuma mawili, tulihisi joto na maji ya moto." "Ilinijaza furaha," Lyubov anakumbuka. "Kwa miezi kadhaa, kila nilipoona moto, nilikuwa nao mbele ya macho yangu. Nilihisi kama ningeweza kuwapa joto hilo." Wanajeshi, licha ya kutowajua yeye au mwanawe, mara nyingi huja kumtembelea. Wanakumbatiana na kulia pamoja: "Katika kila mvulana ninawaona watoto wangu, na ninawapenda wote."  Mama huyu jasiri anawashauri wale wanaoomboleza wasijitenge na nafsi zao, wasikasirike, bali waishi maisha kikamilifu, kwa sababu "sote ni wageni wa muda hapa na lazima tupitie safari hii kwa njia ya heshima, hata iwe ngumu kiasi gani."

Papa akisalimia Lyubov Tymchenko baada ya Katekesi yake kunako Septemba 2025 (@Vatican Media).