ር.ሊ.ጳ ሊዮ፣ በሥርዓተ አምልኮ ውስጥ ንቁ ተሳትፎ ማድረግ ከእግዚአብሔር ጋር እንድንገናኝ ያደርገናል አሉ

የዚህ ዝግጅት አቅራቢ መብራቱ ኃ/ጊዮርጊስ-ቫቲካን

በእለቱ የተነበበው የእግዚአብሔር ቃል

"በዚህ ላይ “መሥዋዕትንና መባን የሚቃጠል መሥዋዕትንም፥ ስለ ኃጢአትም የሚሰዋ መሥዋዕትን አልወደድህም፥ በእርሱም ደስ አላለህም፤” ይላል። እነዚህም እንደ ሕጉ የሚቀርቡት ናቸው። ከዚያም “እነሆ፥ ፈቃድህን ላደርግ መጥቼአለሁ፤” ብሎአል። ሁለተኛውንም ሊያቆም የፊተኛውን ይሽራል። በዚህም ፈቃድ የኢየሱስ ክርስቶስን ሥጋ ለአንዴና ለመጨረሻ ጊዜ በማቅረብ ተቀድሰናል" (ዕብራዊያን 10፡8-10)።

ክቡራን እና ክቡራት የዝግጅቶቻችን ተከታታዮች ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ሊዮ በወቅቱ ያደረጉትን የጠቅላላ የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ ሙሉ ይዘቱን እንደሚከተለው አዘጋጅተነዋል፣ ተከታተሉን።

ውድ ወንድሞቼ እና እህቶቼ፣

በዚህ የሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ ሰነዶች መካከል አንዱ በሆነውና "ስለቤተ ክርስቲያን ሥርዓተ አምልኮ (ሉጡርጊያ) በሚመለከተው ሰንድ ላይ ስናደርገው የነበረውን የጠቅላላ የትምህርተ ክርስቶስ አስተምህሮ  የመጨረሻ ክፍል ላይ የጉባኤው አባቶች የሥርዓተ አምልኮ ሥርዓቱን ማሻሻያ ለማበረታታት የፈለጉበትን ምክንያት ዛሬ ማጤን እፈልጋለሁ። በወቅቱ የሚላን ሊቀ ጳጳስ የነበሩት ካርዲናል ጆቫኒ ባቲስታ ሞንቲኒ እ.አ.አ በጥቅምት 28/1962 ዓ.ም ለቤተ ክርስቲያናቸው ምዕመናን የላኩት የጉባኤው ሦስተኛው ደብዳቤ በዚህ ረገድ ብርሃን እየፈነጠቀ ነበር። የአምልኮ ሥርዓቱ “የመለኮትም ሆነ የሰው ልጅ ቅን መግለጫ” ቋንቋ ነው ሲሉ ጽፈው ነበር። በአንድ በኩል የመለኮታዊ ትምህርት ምቹ መሣሪያ እና ከእግዚአብሔር ጋር የመነጋገሪያ ድምጽ ነው። የትምህርቱን ተግባር መተው እንደማይችል ግልፅ ነው፣ እምነትን እና አምልኮን በራስ መተማመን በራስ የመረዳት ችሎታ እራሳቸውን የመግለጽ እድል ከመስጠት ሊቆጠብ አይችልም። በእነዚህ እምነቶች ተገፋፍተው ከጉባኤው በኋላ ርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት የሆኑት ቅዱስ ጳውሎስ ስድስተኛ ምእመናን “ዲዳ እና በሥርዓቱ ላይ ሳይካፈሉ ዝም ብለው መቅረት አይችሉም” ብለዋል። በአካል መገኘታቸው ከመንፈሳዊ ሕይወታቸው ጋር ሊጣጣም ይገባዋል።

የእነዚህ አዋጆች በጉባኤው ሰነድ በቁጥር 48 ላይ ከሚታዩት ጋር ያላቸው መስማማት ግልፅ ነው፣ “ቤተ ክርስቲያን ምእመናን በዚህ የእምነት ምስጢር እንደ እንግዳ ወይም ዝምተኛ ተመልካቾች ሆነው እንዳይረዱት አጥብቃ ትፈልጋለች፣ ነገር ግን በአምልኮ ሥርዓቶችና በጸሎት በሚገባ ከተረዱት፣ በንቃተ ህሊና፣ በታማኝነት እና በንቃት በተቀደሰው ተግባር እንዲሳተፉ ታስተምራለች፤ በእግዚአብሔር ቃል ይማራሉ፤ በጌታ ሥጋ ማዕድ ይመገባሉ፤ ለእግዚአብሔር ምስጋና ያቀርባሉ፤ በካህኑ እጅ ብቻ ሳይሆን ከእርሱም ጋር በመሆን እድፍ የሌለበትን ለእኛ ሲል መስዋዕት የሆነውን ተጎጂ በማቅረብ ራሳቸውን ማቅረብን ይማራሉ፤ እና በየቀኑ፣ በክርስቶስ አማላጅነት፣ ከእግዚአብሔር ጋር እና እርስ በርሳቸው አንድነትን የበለጠ ሙሉ በሙሉ ይስባሉ።” እነዚህ ቃላት የአምልኮ ሥርዓቱን ዋጋ በተመለከተ አዲስ ግንዛቤን ያሳያሉ። በቤተ ክርስቲያኗ የአምልኮ ሥርዓቶች አማካኝነት፣ የመዳን ሥራ መታሰቢያ ሲከናወን፣ ከእግዚአብሔር ጋር እውነተኛ ግንኙነት የመፍጠር እድል ይሰጣል፣ ከማዳን ክስተት ጋር መገናኘት ይከሰታል። የቅዱስ አምልኮ ምልክቶች እና ቃላት ይህንን ተሞክሮ እውን ለማድረግ ወሳኝ ስለሆኑ፣ የምዕመናን ተሳትፎ ግድየለሽ ሊሆን አይችልም። የስምምነቱ ተሃድሶ፣ የቤተ ክርስቲያን ተሞክሮ ዋና ነገር የሆነውን ማዕከል በማድረግ፣ የአምልኮ ሥርዓቱን “የእግዚአብሔር ሕይወት ለእኛ የሚተላለፍበት የመለኮታዊ ልውውጥ ዋና ምንጭ” አድርጎ ለማንጸባረቅ ሞክሯል። ከዚህ እምነት የተነሳው የመጽሐፍ ቅዱስ ጽሑፎችን እና ጸሎቶችን ብልጽግና ለሁሉም ምእመናን የበለጠ ተደራሽ ማድረግ እና በወቅቱ በሥራ ላይ ባሉት የአምልኮ መጻሕፍት ውስጥ ከተሰጠው ጋር ሲነጻጸር የአምልኮ ሥርዓት ማሻሻል አስፈላጊ ነበር።

እንደ እውነቱ ከሆነ፣ የአምልኮ ሥርዓቱ ሕያው እውነታ እንደመሆኑ መጠን ለዘመናት ሁሉ ለልማትና ለለውጥ ተገዥ ነው። የቤተ ክርስቲያን አስተምህሮ ቅርጾቹን ለተለያዩ ዘመናት ፍላጎቶች አስተካክሏል። ስለዚህ ሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ፣ ለባህላዊ ቅርስ ከፍተኛ አክብሮት የሚሰጥ እና በቀላሉ ተደራሽ ለማድረግ፣ የአምልኮ መጻሕፍትን ማሻሻል አስፈላጊ እንደሆነ መወሰኑ አያስደንቅም። አባቶች በልባቸው የነበራቸው ዓላማ በጉባኤው ሕገ ደንብ ቁጥር 21 ላይ በግልጽ ተቀምጧል፤ “የክርስቲያን ማሕበረሰብ በቅዱስ አምልኮ ውስጥ የተካተቱትን የተትረፈረፈ ጸጋዎች የበለጠ እንዲያገኝ፣ የቅድስት እናት ቤተ ክርስቲያን የአምልኮ ሥርዓቱን ጥልቅ እና አጠቃላይ ማሻሻያ ትፈልጋለች። ምክንያቱም ሥነ ሥርዓቱ የማይለወጥ ክፍልን ያካትታል፣ ምክንያቱም በመለኮታዊ መንገድ የተቋቋመ ስለሆነ፣ እና ለለውጥ የተጋለጡ ክፍሎች፣ እነዚህም በጊዜ ሂደት ሊለያዩ የሚችሉ እና በእርግጥም የግድ መሆን አለባቸው፣ ከሥርዓተ አምልኮው ውስጣዊ ተፈጥሮ ጋር የማይጣጣሙ ክፍሎች ከተዋወቁ ወይም እነዚህ ክፍሎች ከእንግዲህ ተስማሚ ካልሆኑ በስተቀር። በዚህ ተሃድሶ፣ የጽሑፎች እና የአምልኮ ሥርዓቶች ቅደም ተከተል የሚያመለክቱት ቅዱስ እውነታዎች የበለጠ ግልጽ በሆነ መንገድ እንዲገለጹ እና የክርስቲያን ማሕበረሰብ ትርጉማቸውን በቀላሉ እንዲረዳ እና ሙሉ፣ ንቁ እና የጋራ ሥርዓተ አምልኮ በማድረግ እንዲሳተፍ በሚያስችል መንገድ መከናወን አለበት። በመለኮታዊ፣ በማይለወጡ አካላት እና በሰው አካላት መካከል ባለው የአምልኮ ሥርዓት መካከል ያለው ልዩነት የርዕሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፒየስ 12ኛ በላቲን ቋንቋ "ሜዲያቶር ዴይ" (የእግዚአብሔር አሸማጋይነት) የተሰኘው ጳጳሳዊ መልእክት ሲሆን፣ በምትኩ “በቅዱስ ማዕረግ በመንፈስ ቅዱስ እገዛ በቅዱስ ተዋረድ የጸደቁ የተለያዩ ማሻሻያዎችን ማድረግ ይችላል” ሲል ገልጿል። "የጊዜያት፣ የክስተቶች እና የነፍሶች ፍላጎቶችን" እስካሟላ ድረስ ማለት ነው።

ከዚህም በላይ፣ "አጠቃላይ ተሃድሶ" የመፈለግ ፍላጎት በድንገት አልመጣም፣ ነገር ግን ከ20ኛው ክፍለ ዘመን መጀመሪያ ጀምሮ በተከታታይ ሊቃነ ጳጳሳት ድርጊቶች ውስጥ ከቤተ ክርስቲያን ሥርዓተ አምልኮ (ሉጡርጊያ) ንቅናቄ ፍላጎቶች ጋር በሚስማማ መልኩ እራሱን አሳይቷል። ምእመናን "እንደ እንግዳ ወይም ዝምተኛ ተመልካቾች" ሆነው በሥርዓተ አምልኮ ላይ እንዳይገኙ አስፈላጊው ማረጋገጫ በፒየስ 11ኛ በላቲን ቋንቋ "Divini Cultus" (መንፈሳዊ አምልኮ) በተሰኘው ሐዋርያዊ ሕገ ደንብ ውስጥ ተደግሟል። በተጨማሪም፣ ፒየስ 12ኛ በሕማማት ሳምንት ሥርዓቶች ቅደም ተከተል ላይ ያደረጓቸውን ማሻሻያዎች ማስታወስ እንችላለን፣ እሱም ለዘመናት ወደ ጠዋት ሰዓታት ከቀረበ በኋላ ከፋሲካ ዝግጅቶች ጋር በሚዛመዱ ሰዓታት እንደገና መርቷቸዋል። እንዲሁም ቅዱስ ዮሐንስ 23ኛ በላትን ቋንቋ "Rubricarum instructum" በተሰኘው ሐዋርያዊ ሕገ ጋት ስለ የሰዓታት ጸሎት የወጡትን ደንቦችን ቀለል ማድረግ አስፈላጊ እንደሆነ አድርጎ በመቁጠር እ.አ.አ በሐምሌ 25/1960 ይፋ ባደርጉት ሕገ ደንብ መመሪያ አጽድቀው እንደነበር መታወስ አለበት። ይህም ስለስርዓተ አምልኮ ማሻሻያዎች የሚገልጽ ነው።

ስለዚህ በሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ የተደገፈው የአምልኮ ሥርዓት የቤተ ክርስቲያኒቱን ሕያው ባህል ፈለግ ይከተላል። ትክክለኛ ግንዛቤው በቤተ ክርስቲያኒቱ አንዳንድ ክፍሎች ውስጥ የተከሰቱትን በደሎች በድህረ-እርቅ ዘመን ውስጥ እና በሚያሳዝን ሁኔታ ዛሬም ድረስ የሚከሰቱትን በተሃድሶው መሠረት ላይ የነበሩትን አንዳንድ መርሆዎች ሙሉ በሙሉ በመፍታት ወይም በመረዳት ውድቅ እንድናደርግ ያስችለናል።

በዚህ ረገድ፣ የሁለተኛው የቫቲካን ጉባኤ ሰነድ “የሥርዓተ አምልኮ አገልግሎቶች የግል ተግባራት ሳይሆኑ የቤተ ክርስቲያን ሥርዓተ አምልኮ አካል ናቸው፣ ይህም ‘የአንድነት ምስጢር’ ነው፣ ማለትም ቅዱሳን በጳጳሳት መሪነት ተሰብስበውና ተመድበው ነበር። ስለዚህ፣ እነዚህ አገልግሎቶች የቤተክርስቲያኒቱ አጠቃላይ አካል ናቸው፤ ይገልጻሉ እና ለእሱ አንድምታ አላቸው” (የቤተ ክርስቲያን ስርዓተ አምልኮ ቁጥር 26)።

ስለዚህ፣ የቤተ ክርስቲያን አባቶች፣ የጳጳሳት እና የእያንዳንዱ ግለሰብ ካህን፣ ሥርዓተ አምልኮን መጠበቅ እና ማስተዋወቅ፣ ከሥርዓተ አምልኮ ደንቦች ጋር በሚስማማ መልኩ፣ በክብር በየዋህነት የሚያበራ (ቁጥር 34 ይመልከቱ) እና በዚህም አንዲት፣ ቅድስት፣ ካቶሊክ እና ሐዋርያዊት ቤተ ክርስቲያንን የሚያሳይ ዋና ኃላፊነት ነው። እንዲህ ዓይነቱ ሥነ ሥርዓት የወንጌል አገልግሎት መሠረታዊ መሣሪያ ይሆናል፣ ጉባኤው እንደሚያስተምረው፣ ራሳችንን ማቅረብ የምንችልበት የጸጋ መሣሪያ፣ እናም በክርስቶስ አማላጅነት ከእግዚአብሔር እና እርስ በርሳችን ፍጹም መሆን የምንችልበት (ቁጥር 48 ይመልከቱ) ነው።