Wychowywała Polki do wolności. Unikalna książka o bł. Marcelinie Darowskiej

KUL

Dzięki „Autobiografii duchowej” po raz pierwszy w polskiej literaturze mamy swobodny dostęp do prawdziwej kopalni wiedzy o życiu duchowym i mistyce oraz polskiej religijności i obyczajowości II połowy XIX wieku. Prezentowane treści dobitnie pokazują, że bł. Marcelina Darowska poprzez swoje pisma i dzieła wywarła istotny wpływ na polską kulturę. Stała się jednym z tych kamieni węgielnych, na których kilkanaście lat po jej śmierci możliwe było odbudowywanie Rzeczypospolitej po 123 latach niewoli.   

Wychowanie dziewcząt i kobiet

Bł. Marcelina (1827-1911), zaliczana do przedstawicieli typowo polskiej zmartwychwstańczej szkoły duchowości pochodziła ze szlacheckiej rodziny, żyjącej na terenie obecnej Ukrainy.  Była żoną, matką dwójki dzieci i wdową i współzałożycielką Zgromadzenia Sióstr Niepokalanego Poczęcia NMP i wychowawczynią niezliczonych zastępów dziewcząt pochodzących zarówno z rodów szlacheckich jak i z prostego ludu.

Chrześcijańskie i patriotyczne „wychowanie kobiety do roli matki, żony i obywatelki” – jak mawiała – jest jedną z głównych racji jej Zgromadzenia. Błogosławiona wypracowała oryginalną jak na II połowę XIX wieku personalistyczną metodę wychowawczą, którą wyprzedziła pedagogikę o niemal sto lat.

Ogromne dziedzictwo intelektualne i duchowe

Pozostawiła po sobie ogromny materiał piśmienniczy, m.in. wspomnienia, pamiętnik, zapiski duchowe, traktaty mistyczne, pierwsze konstytucje zakonne, rekolekcje dla zakonnic i świeckich.

Ks. prof. dr hab. Marek Chmielewski, wykładowca teologii duchowości na KUL, od ponad 35 lat zajmujący doświadczeniem mistycznym bł. Marceliny Darowskiej, podjął intensywne prace mające na celu opublikowanie najważniejszych tekstów jej autorstwa, zaplanowane na lata 2024-2029. Przewidzianych jest sześć tomów pism i siódmy – zbiór studiów na bazie jej pism. Stało się to możliwe dzięki sfinansowaniu badań w ramach Narodowego Programu Rozwoju Humanistyki Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa.

Zawartość pierwszego tomu

Na początku 2026 roku w Wydawnictwie KUL ukazał się pierwszy tom pism bł. Marceliny pt. Autobiografia duchowa, liczący 1015 stron (ważący 1842 g). Złożyły się nań teksty o głębokiej treści duchowej i mistycznej, które pozwalają lepiej zrozumieć fenomen założycielki niepokalanek.

Dzieło otwiera niedokończona autobiografia pt. Coś co poprzedziło. Dalej mamy m.in. 28 notatek wyjętych z jej listów do kierownika duchowego o. Hieronima Kajsiewicza, zmartwychwstańca, potem dwuczęściowy Pamiętnik, uzupełniające go bieżące Zapiski oraz Testament, kilka drobnych pism napisanych tuż przed śmiercią, relacje sióstr z okresu jej śmiertelnej choroby (paraliż) oraz podniosłą mowę pogrzebową abp. Józefa Teodorowicza, która jest syntezą jej życia i dzieła. Znaczą część tomu zajmuje dwuczęściowy traktat ascetyczno-mistyczny pt. Kartki. Po nim następują zebrane modlitwy, które Błogosławiona opracowała na potrzeby swojej zakonnej wspólnoty. Całość zamyka zbiór kilkudziesięciu opinii na temat ówczesnych książek, m.in. Marii Rodziewiczówny (wychowanki sióstr niepokalanek w Jazłowcu) oraz różne sprawy rodzinne, jak chociażby długa lista rzeczy składających się na ślubną wyprawę Karoliny Dzieduszyckiej – córki Błogosławionej.

W treści dzieła zamieszczono 25 czarnobiałych fotografii przedstawiających głównie autorkę tekstów i jej najbliższych.

Publikacja w wolnym dostępie

Publikacja, wydana w nakładzie 200 egzemplarzy, jest dostępna w systemie open access (DOI: 10.31743/kul.9788382881950).