Podsumowanie: Leon XIV w Algierii: pokój i pojednanie oparte na Bogu
Dorota Abdelmoula-Viet – Watykan
Leon XIV: to była błogosławiona podróż
Opuszczając dziś Algierię na pokładzie włoskiego samolotu, Leon XIV podzielił się z towarzyszącymi mu dziennikarzami pierwszymi refleksjami z tej wizyty. „To była błogosławiona wizyta”, a także „wspaniała okazja do dalszego budowania mostów i promowania dialogu” – mówił. Podkreślił, że św. Augustyn, którego śladami podążał, „jest postacią z przeszłości, która mówi do nas o tradycji, o życiu Kościoła w pierwszych wiekach jego rozwoju”, a jednocześnie pozostaje „postacią niezwykle ważną także dziś”, której przesłanie jest dziś niezwykle ważne.
Upragnione spotkanie Papieża augustianina
Natomiast jeszcze w drodze do Algierii Leon XIV objaśnił dziennikarzom, którzy z nim podróżują, że ta podróż była jego pragnieniem od początku pontyfikatu, na progu którego przedstawił się jako „syn św. Augustyna”. Jak zauważył były biskup Annaby, Nicolas Lhernould, Papież przyjechał do narodu, który dał światu św. Augustyna, a nie tylko do miejsc, związanych z tym wielkim świętym.
Algierczycy, dla których św. Augustyn jest jedną z głównych postaci w ich historii i kulturze i którego imieniem nazywają nawet inicjatywy i miejsca niezwiązane z chrześcijaństwem, także wyczuli, że Papież przyjeżdża nie tylko do Kościoła, stanowiącego zaledwie 0,02 proc. populacji, ani do czekających nań delegacji, ale do całego narodu. Ogromne zainteresowanie medialne i usilne prośby także muzułmanów, by móc wziąć udział w spotkaniach z Papieżem, były tego przejwem. „Papież stał się bratem Algierczyków” – uważa abp Lhernould.
Braterstwo zakorzenione w Bogu
„Przed wami stoi brat, który jest rad, że podczas tego spotkania może odnowić więzi serdeczności, które zbliżają nasze serca – mówił Papież w swoim pierwszym przemówieniu, przy pomniku ofiar wojny o niepodległość Algierii. O braterstwie, możliwym, jeśli jest budowane na wierze w Boga i koniecznym, jako antidotum na konflikty, Papież mówił kilkukrotnie – nie tylko jako o zadaniu na przyszłość, ale też rzeczywistości, która już się dzieje, i może stanowić wzór dla świata.
„Naród, który kocha Boga, posiada najprawdziwsze bogactwo, a naród algierski strzeże tego klejnotu w swoim skarbcu – mówił Papież w tym samym przemówieniu – Nasz świat potrzebuje właśnie takich wierzących: mężczyzn i kobiet pełnych wiary, spragnionych sprawiedliwości i jedności. Dlatego w obliczu ludzkości pragnącej braterstwa i pojednania wielkim darem i błogosławionym zobowiązaniem jest to, że z całą mocą wyznajemy i zawsze razem jesteśmy dla siebie braćmi i dziećmi Bożymi”.
Mówiąc o już istniejących braterskich relacjach, Leon XIV wskazywał jasno, że nie są one kompromisem wiary. „Wiara nie izoluje, lecz otwiera, jednoczy, ale nie miesza, przybliża bez ujednolicania i pozwala wzrastać prawdziwemu braterstwu – mówił podczas spotkania ze wspólnotą katolicką w bazylice MB Królowej Afryki – W świecie, w którym podziały i wojny sieją ból i śmierć, wasze życie w jedności i pokoju jest wspaniałym znakiem. Zjednoczeni, szerzycie braterstwo, budząc w otaczających was ludziach pragnienia i uczucia komunii oraz pojednania”.
Spotkanie w domu opieki, którego podopiecznymi są zarówno muzułmanie, jak i chrześcijanie (w tym emerytowany arcybiskup Algieru), jak też świadectwa tych, którzy nie będąc chrześcijanami, wspierają i odwiedzają lokalny Kościół, ilustrowały to, jak „szlachetny naród algierski” realizuje owo braterstwo w praktyce.
Bóg który pragnie pokoju i pojednania
Słowa, które Papież kierował do Algierczyków, przypominały wydobywanie „ukrytego skarbu”, który posiadają jako naród i z którego powinni zdać sobie sprawę. Nawiązując do trudnej przeszłości historycznej kraju, który do dziś nosi w sobie wiele ran i potrzebuje przebaczyć wyrządzone krzywdy, Leon XIV wskazywał na braterstwo jako zasób, który już posiadają i z którego powinni czerpać.
Jednocześnie wprost podkreślał, że pojednanie nie jest opcją, ale koniecznością. „Musimy pracować razem nad uzdrawianiem pamięci i nad pojednaniem dawnych przeciwników” – mówił podczas spotkania z politykami i dyplomatami. A całemu społeczeństwu przypomniał: „Bóg pragnie pokoju dla każdego narodu; pokoju, który nie jest jedynie brakiem konfliktu, lecz wyrazem sprawiedliwości i godności. A pokój ten, pozwalający wychodzić naprzeciw przyszłości z sercem pojednanym, jest możliwy jedynie dzięki przebaczeniu. Prawdziwa walka o wyzwolenie zostanie ostatecznie wygrana dopiero wtedy, gdy zapanuje pokój w sercach”.
O tym, że pokój – wola Boża i tęsknota narodów – jest wspólnym mianownikiem całego społeczeństwa, przypomniało też hasło papieskiej pielgrzymki, doskonale znane wszystkim mieszkańcom: „Pokój z wami”. Dla muzułmanów, to codzienne pozdrowienie, które wymieniają między sobą; dla chrześcijan: słowa samego Chrystusa.
Kościół o głębokich korzeniach
Także zwracając się do zaledwie dziewięciotysięcznej wspólnoty katolików, Papież przypominał ich bogate dziedzictwo, z którego powinni czerpać umocnienie. Wskazując na świętych i męczenników Północnej Afryki, m.in. trapistów z Thibirine i pozostałych męczenników algierskich (których liturgiczne wspomnienie, 9 maja, zbiegło się z wyborem Leona XIV), do św. Augustyna i św. Cypriana, przypomniał, że są „dziedzicami rzeszy świadków” i zachęcał, by „najdrożsi chrześcijanie algierscy” pozostali na tej ziemi jako świadkowie Chrystusa.
„Świadczcie o Ewangelii prostymi gestami, prawdziwymi relacjami i dialogiem przeżywanym dzień po dniu: w ten sposób dajecie smak i niesiecie światło tam, gdzie żyjecie” – zachęcał Papież, porównując ich obecność do kadzidła, które „nie stoi w centrum uwagi, ale zachęca nas do zwrócenia naszych serc ku Bogu, dodając nam nawzajem otuchy, abyśmy wytrwali w trudnościach obecnego czasu”.
Także osobista modlitwa Papieża, w strugach deszczu, przy ruinach starożytnej Bazyliki Pokoju – miejsca, z którego św. Augustyn przewodził lokalnemu Kościołowi – była wymownym przypomnieniem, że zarówno Ojciec Święty, jak i cały Kościół czerpie dziś z wiary i mądrości poprzednich pokoleń.
Algieria – okno i skrzyżowanie Afryki
O tym, że wizyta Leona XIV w Algierii jest umocnieniem dla katolików w całej Afryce Północnej, mówi m.in. kard. Cristóbal López Romero, arcybiskup Rabatu i były przewodniczący Regionalnej Konferencji Episkopatów Afryki Północnej, obejmującej, oprócz Algierii, także Saharę Zachodnią, Maroko, Tunezję i Libię.
Świadczy o tym także historia papieskich wizyt w regionie, z których każda niosła ze sobą przesłanie, które na długie lata zapadało w serca lokalnych wspólnot. Począwszy od symbolicznej wizyty św. Jana Pawła II w Tunisie – dokładnie 30 lat przed tym, jak Annabę odwiedził Leon XIV – skąd Papież Polak zwracał się do całej „małej trzódki, stanowiącej wymowne odzwierciedlenie Kościoła powszechnego”, szczególnie wymieniając Algierię, pogrążoną wówczas w krwawych zamieszkach, a także dwie papieskie wizyty w Maroku (1984 i 2019 r.)
O Algierii jako „skrzyżowaniu kultur” mówili także jej biskupi, w kontekście dwóch cywilizacji, które się w niej spotykają. Śródziemnomorskiej, która od lat jest szczególnym przedmiotem papieskiej troski (wyrażającej się w uważności, jaką temu regionowi poświęcał papież Franciszek, ale też w tym, że Algieria jest już 4 krajem położonym w basenie Morza Śródziemnomorskiego, który odwiedza Leon XIV) i afrykańskiej, którą w większości stanowią migranci i studenci. W dużej mierze, to właśnie oni współtworzą lokalne Kościoły – czego przykładem była choćby wczorajsza Msza św. w Annabie, animowana afrykańskimi śpiewami.
Wymowna jest wreszcie sama bazylika Matki Bożej Królowej Afryki, górująca nad miastem Algier i będąca miejscem modlitw za wstawiennictwem patronki całego kontynentu. W tym miejscu Leon XIV spotkał się po raz pierwszy w tej podróży z katolikami z Afryki i stamtąd skierował do nich swe pierwsze przesłanie.
Dziękujemy, że przeczytałaś/eś ten artykuł. Jeśli chcesz być na bieżąco zapraszamy do zapisania się na newsletter klikając tutaj.
