Pelplin: kulisy odkrycia kazań św. Augustyna

Karol Darmoros

Głos z Pelplina

Po informacji Uniwersytetu w Würzburgu o odkryciu dwóch nieznanych kazań św. Augustyna, pelplińska biblioteka odsłania kulisy tego odkrycia. Chodzi o kodeks oznaczony sygnaturą 114, przechowywany w Bibliotece Diecezjalnej im. bp. Jana Bernarda Szlagi. Ma ona ok. 650 rękopisów i ponad 550 inkunabułów.

Jak podkreśla ks. prof. Walkusz, kodeks zatytułowany „Augustinus Hipponensis Sermones” był znany badaczom. Zawiera m.in. kazania przypisywane biskupowi Hippony. Do Pelplina trafił wraz z cystersami, których macierzystym opactwem był Bad Doberan w Meklemburgii.

Droga odkrycia

Pelplin utrzymuje kontakty ze Stowarzyszeniem Klasztoru Bad Doberan. Jego członkowie przyjeżdżali do Polski, interesując się księgami pochodzącymi z dawnego opactwa. Jeden z nich, nie mogąc odczytać fragmentu rękopisu, zwrócił się o pomoc do prof. Christiana Tornaua z Uniwersytetu w Würzburgu.

To wtedy pojawiło się przypuszczenie, że w kodeksie mogą znajdować się dwa nieznane dotąd kazania Augustyna. „To jest właśnie ciekawość badawcza, poszukiwania” – mówi ks. prof. Walkusz. Jak dodaje, po konsultacjach i spotkaniu ok. dwudziestu znawców łaciny „jednogłośnie stwierdzono, że wśród tych kazań są także dwa nieznane kazania świętego Augustyna”.

Styl Augustyna

Kazania odnoszą się do 28. rozdziału Pierwszej Księgi Samuela: historii Saula, jego walki z Filistynami i spotkania z wróżką z Endor. Według ks. prof. Walkusza św. Augustyn nie daje prostej odpowiedzi na pytanie, jak rozumieć przywołanie ducha Samuela przez wróżkę z Endor. „On rzeczywiście podsuwa pewną koncepcję, ale nie rozwiązuje i daje słuchaczowi, czytelnikowi możliwość podjęcia ostatecznej decyzji” – wskazuje. 

Szerszy obieg

Znalezisko nie zmieni zasadniczo spojrzenia na myśl św. Augustyna, ale w opinii rozmówcy Vatican News jest ważnym uzupełnieniem wiedzy o jego teologii i filozofii. Dla Biblioteki Diecezjalnej w Pelplinie to także potwierdzenie znaczenia jej zbiorów, w których znajduje się m.in. Biblia Gutenberga.

Naukowym opracowaniem kazań zajmują się Christian Tornau i Clemens Weidmann. W Pelplinie rozważane jest przygotowanie faksymiliów rękopisu. „Trzeba będzie dokonać też tłumaczenia na język polski, żeby to znalazło się w szerszym obiegu” – mówi ks. prof. Walkusz.