El Greco w zwierciadle. Dwa arcydzieła w Pałacu Papieskim w Castel Gandolfo

Vatican News

Obraz „Il Redentore”

Centralnym punktem wystawy jest niewielki, lecz niezwykle intrygujący obraz, zatytułowany „Odkupiciel” (Il Redentore) autorstwa El Greca. Dzieło powstało około 1590-1595 roku i przez długi czas pozostawało niemal zapomniane. Przechowywane w Pałacu Apostolskim w Watykanie, należało niegdyś do kolekcji hiszpańskiego intelektualisty José Sáncheza de Muniáin, który w 1967 roku podarował je papieżowi Pawłowi VI.

Obraz przez lata sprawiał badaczom wiele trudności. Był w złym stanie, a jego powierzchnia została w przeszłości przemalowana przez nieznanego fałszerza, który próbował jedynie schematycznie odtworzyć pierwotny wizerunek Chrystusa. Dopiero niedawne prace konserwatorskie przeprowadzone w Laboratorium Konserwacji Malarstwa Muzeów Watykańskich przyniosły spektakularne rezultaty. Pod warstwami późniejszych ingerencji odkryto bowiem prawdziwe kompozycje, wykonane ręką samego El Greca. Analizy naukowe oraz szczegółowe badania porównawcze potwierdziły autentyczność dzieła i pozwoliły na przywrócenie jego pierwotnego piękna.

Obraz: „Święty Franciszek”

Drugim bohaterem wystawy jest młodzieńcze dzieło artysty: „Święty Franciszek”, niewielka tempera na desce, datowana na około 1570 rok. Powstała w okresie, gdy El Greco przebywał w Rzymie, po wcześniejszych doświadczeniach zdobytych w weneckich warsztatach Tycjana i Tintoretta. Obraz, wypożyczony z Fundacji Pagliara Uniwersytetu Suor Orsola Benincasa w Neapolu, ukazuje św. Franciszka w modlitwie, a obok niego brata Leona, postać rzadko pojawiającą się w późniejszej twórczości artysty.

Zestawienie obu obrazów pozwala prześledzić rozwój stylu El Greca: od wczesnych inspiracji włoskich po dojrzałą, pełną duchowego napięcia wizję Chrystusa.

Nie tylko wystawa

W inauguracji wystawy, która zaplanowa jest na 14 marca o godz. 16.00, wezmą udział: s. Raffaella Petrini, przewodnicząca Gubernatoratu Państwa Miasta Watykańskiego, dr Barbara Jatta, dyrektor Muzeów Watykańskich, dr Andrea Tamburelli, dyrektor Papieskich Willi, prof. Lucio d’Alessandro, rektor Uniwersytetu Suor Orsola Benincasa w Neapolu, Fabrizio Biferali, kurator Działu Sztuki XV-XVI wieku Muzeów Watykańskich, oraz Alessandra Zarelli z Laboratorium Konserwacji Malarstwa i Materiałów Drewnianych Muzeów Watykańskich.

Otwarciu ekspozycji towarzyszyć będzie koncert inaugurujący sezon 2026 cyklu „Musica ai Musei”. Publiczność wysłucha poruszającego „Stabat Mater” Giovanniego Battisty Pergolesiego w wykonaniu Orkiestry Kameralnej delle Cento Città i chóru Eos pod dyrekcją Mirco Roverellego.

Wystawa w Castel Gandolfo to nie tylko spotkanie z wielką sztuką, lecz także zaproszenie do odkrycia historii ukrytej pod warstwami farby, historii, która po wiekach ponownie przemawia do współczesnego widza.