Kardynał poeta: Poezja stoi po stronie pokoju

Eugenio Murrali, Tomasz Zielenkiewicz

Kardynał José Tolentino Calaça de Mendonça to poeta, biblista i pedagog. Z okazji obchodzonego 21 marca Światowego Dnia Poezji, ustanowionego przez UNESCO w 1999 roku, odpowiedział na pytania dotyczące znaczenia poezji dla świata coraz bardziej zagrożonego wojną. Podkreślił: „Poezja jest po stronie pokoju”.

Poezja stoi po stronie pokoju

Kardynał przekonuje, że poezja jest naturalną sojuszniczką pokoju, ponieważ rodzi się z ciszy i uważnego słuchania świata. Zamiast siły i agresji, posługuje się ona słowem „rozbrajającym”, które nie atakuje, lecz otwiera ludzkie serca na piękno i tajemnicę istnienia. Jego zdaniem tworzenie wierszy to przede wszystkim robienie w sobie miejsca dla drugiego człowieka, co stanowi fundament edukacji pokojowej. 

Żaden algorytm nie zastąpi poezji

Rozmówca Vatican News stwierdził, że w wirze modernizacji liryczne słowa są znakiem trwałości ludzkiego ducha. Przypomniał słowa Papieża. W liście apostolskim „Kreślić nowe mapy nadziei” Leon XIV napisał: „Żaden algorytm nie zastąpi tego, co sprawia, że wychowanie jest ludzkie: poezji, ironii, miłości, sztuki, wyobraźni, radości odkrywania, a nawet wychowania do popełniania błędów jako okazji do rozwoju”.

W tym kontekście prefekt Dykasterii Kultury i Edukacji zauważa: „Algorytm rozwija się dzięki powtarzaniu. Jest to mechaniczny, bezmyślny mechanizm odtwarzania przeszłych kroków, podczas gdy poezja otwiera nas na ścieżkę, której jeszcze nie wybraliśmy, na to, co nieodkryte”. To poszukiwanie „niewypowiedzianego słowa”, tego, co niesłyszalne, a co zamieszkuje świat nazwał kardynał „skarbem”.

„Kiedy zaczyna się pisać wiersz, nie wiadomo, co z tego wyniknie, a ta niewiedza jest kapitałem ludzkim w budowaniu nas samych. Bo czym jest wielkie niebezpieczeństwo algorytmu? Pozbawia on ludzkość zdolności wyobrażania sobie tego, co możliwe – możliwości tego, kim jeszcze nie jesteśmy, ale kim możemy się stać poprzez spotkanie, relację. Algorytm zawsze mówi o wczoraj, z kolei poezja ma pakt z przyszłością” - zaznacza.

Miłośnik poezji, św. John Henry Newman

Hierarcha przypomina też doktora Kościoła, św. Johna Henry'ego Newmana. Jak podkreśla, ten święty, teolog i miłośnik poezji ma nam wiele do przekazania. „Święty John Henry Newman odgrywa kluczową rolę w kształtowaniu nowoczesności i jest głęboko zaangażowany w edukację na rzecz pokoju, twierdząc, że każde pokolenie musi otrzymać od poprzedniego potwierdzenie i wiedzę, a także musi umieć wykorzystać i przyswoić to dziedzictwo, przekształcając je w energię wizji, celu oraz zdolności do odpowiedzialnego życia w świecie” – zauważył kardynał.