ዓለምለኸ ትካል ስደተይናታት ዑደት ር.ሊ.ጳ. ልዮን ኣብ ላምፔዱሳ ሰብኣዊ ሸነኽ ስደት ዘጉልሕ እዩ

ስምዖን ተ. ኣርኣያ - ሃገረ. ቫቲካን

ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ልዮን መበል 14 ንዕለት 4 ሓምለ ናብ ላምፔዱሳ ክበጽሑ ኣብ ዝዳለዉሉ ዘለዉ እዋን፡ ኣብ ደቡባዊት ደሴት ኢጣልያ ዝርከብ ማእከል መቐበሊ ስደተይናታት፡ ንዝመጽእ ዘሎ ወሰኽ ስደተይናታት ንምጽዋር ይቃለስ ኣሎ። ንዓሰርተታት ዓመታት፡ ላምፔዱዛ - ካብ መሬት ጣልያን ናብ ሰሜን ኣፍሪቃ ዝቐረበት- ንመሳገሪ ማእከላይ ባሕሪ ኣብ ሓደጋ ንዝወድቁ ስደተይናታትን ተመዛበልትን ኣፍደገ ኤውሮጳ ኮይና ጸኒሓ’ያ፡ ኣብ ዝሓለፈ ሰለስተ ዓመታት ልዕሊ 182,000 በዚ ኣፍደገ እዚ ከም ኣተዉ ድማ ተመዝጊቡ ኣሎ።

ምብጻሕ ር.ሊ.ጳ. ልዮን

እቲ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ዝገበርዎ ምብጻሕ ኣሰር ናይቲ ዕለት 8 ሓምለ 2013 ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ናብታ ደሴት ዝገበርዎ ታሪኻዊ ጕዕዞ ስዒቡ፡ ነቶም ክሃድሙ እተገደዱ ሰባት ዘጋጥሞም "ዓውሎማዊ ዘይምግዳስ" ኰኒኖም። ልዕሊ ዓሰርተ ዓመት ጸኒሑ ስደት ወሳኒ ዓለምለኻዊ ብድሆ ዀይኑ ይቕጽል ኣሎ። ካብ 2014 ንነጀው ልዕሊ 26,000 ሰባት ኣብ ማእከላይ መዲተራነያን ከም ዝሞቱ ኣህጉራዊ ውድብ ስደተይናታት "ውጥን ዝጠፍኡ ስደተይናታት" ይሕብር።

ኣመሓዳሪ ቤት ጽሕፈት መተሓባበሪ ጉዳያት ማእከላይ ባሕሪ፡ ሓላፊ ተልእኾ ጣልያንን ማልታን ወኪል ውድብ ሕቡራት ሃገራት ኣብ ቅድስቲ መንበርን ሳልቫቶረ ሶርቲኖ ንራዲዮ ቫቲካን ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፡ ነቲ ዑደት ብሓጎስ ብምቕባል፡ ድምጺ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ኣብቲ እናወሰኸ ዝኸይድ ዘሎ ክትዕ ብዛዕባ ስደት ኣገዳሲ ግብረ ገባዊ ሓይሊ ምዃኑ ኣጒሊሑ፡ “ኣብዚ እዋን’ዚ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳትን ቅድስቲ መንበርን ኣገዳስነት ስደትን ክብሪ ስደተይናታትን – ኩሎም ኣብ ምንቅስቓስ ዘለዉ ሰባት፡ ሓለዋ ዝሓቱን ዝሓሸ ቁጠባዊ ዕድላት ዝደልዩን – ብምጉላሕ ዝሰርሕዎ ዘለዉ ዕዮ ኣዝዩ ኣገዳሲን እዋናውን ኮይኑ ይስመዓኒ” ይብል።

ሰብኣዊ ክብሪ ዘማእከለ ምምሕዳር ጉዳይ ስደተይናታትን ተመዛበልትን

ንሰብኣዊ ክብረት ኣብ ማእከል ምምሕዳር ስደት ክኸውን ኣብ ዝግበር ጻዕርታት "ዓብዪ ደጋፊ" ከምኡውን "ዓብዪ መጕልሒ" እንክብል ብምግላጽ፡ "ስደት ብግቡእ እንተተመሓዲሩ፡ ብሓቂ ንገለ ካብቶም ምስ ዓለማዊ ዘይማዕርነት፡ ምክልኻል፡ ዋላ'ውን ጽልዋታት ከባቢያዊ ለውጢ ዝተኣሳሰሩ ዓበይቲ ብድሆታት መፍትሒ'ዩ፡ ’

ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ኣብ ገለ መስመራት ስደት ምንካይ ክረአ እንከሎ፡ እቲ ጉዕዞታት ንባዕሉ ሓደገይና እናኾነ ስለ ዝመጸ እዩ፡ "ዋላ'ኳ ቁጽሪ እንተነከየ፡ ቁጽሪ ናይቶም ብሕማቕ ኣጋጣሚ ኣብ ባሕሪ ዝሞቱ ወይ ግዳይ ሓደጋ ዝኾኑ ስደተይናታት ከመይ ከምዝወሰኸ ርኢና ኢና" ክብል ይሕብር፡ ዋላ'ኳ ሓፈሻዊ ቁጽሪ እንተነከየ ተቓላዕነት ከምዝሓየለ ይገልጽ።

በዚ ድማ ህላወ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ስደት ጭብጥታት ብኣሃዝ ናብ ምግላጽ ጥራሕ ክወርድ ከምዘይብሉ መዘኻኸሪ ኮይኑ ከም ዘገልግል ርግጸይና እየ። “ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ንኣባላት ባይቶ፡ ንማሕበረሰባት፡ ንኣኽበርቲ ሕጊ፡ ከምኡ’ውን ንሓፈሻዊ ህዝቢ ኣገዳሲ መልእኽቲ ከመሓላልፉ ምዃኑ ርግጸይና እየ፡ ብዛዕባ ኣገዳስነት ተመዛበልትን ከም ሰብ ዘለዎም ክብረት ምሉእ ኣፍልጦ ክህሉ ዝድርኽ እዩ።”

ዝኽሪ ምብጻሕ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ፍራንቸስኮ ኣብ መንነት ላምፔዱሳ ብዕምቆት ዝሰረጸ እዩ። ይኹን እምበር፡ ብዙሓት ካብቶም ኣብ 2013 እተጐልበቡ መሰረታዊ ብድሆታት ገና ዘይተፈትሑ ብዙሓት ኣለዉ፡ "ሓያሎ ነገራት ተቐይሮም እዮም፡ ኩሎም ድማ ናብ ዝሓሸ ተቐይሮም ክብል ምተመነኹ። ሕማቕ ኣጋጣሚ ኮይኑ ግን ከምኡ ኣይኮነን።"

ስርዓታት ምድላይን ምድሓንን ምሕያል

ኣብ ዝሓለፈ ዓመታት ዝመጹ ሰባት ዋላ እኳ እንተነከየ፡ ነዚ ከም መርትዖ ክትትርጉሞ ግን ውሑዳት ሰባት ሓለዋ ወይ ዕድላት ከምዘድልዮም የጠንቅቕ። "እዚ ማለት ግን ውሑዳት ሰባት ነቲ ጉዕዞ ክገብሩ የድልዮም ማለት ኣይኮነን። እቲ ጸብጻብ ምስቲ ዝነከየ ቁጽሪ መጻእቲ ክነጻጸር እንከሎ፡ ቁጽሪ ፍጻሜታትን ኣብ ባሕሪ ዝሞቱ ስደተይናታትን ብመጠኑ ከምዝወሰኸ መርትዖ ይህብ።”

ንዓለም ለኻዊ ትካል ጉዳይ ስደተይናታት እዚ ክውንነት እዚ፡ ስርዓታት ምድላይን ምድሓንን ምሕያልን ኣብ ምሉእ መስመራት ስደት ምሕደራ ስደት ምምሕያሽን ከምዘድሊ ዘጉልሕ እዩ። ማዕረ ማዕሪኡ ድማ ኣብ ውሽጢ ኤውሮጳ ዝያዳ ውሁድ ማዕቅፋት ስደት ንምፍጣር ዝካየድ ዘሎ ጻዕርታት ብሓጎስ ብምቕባል፡ ኣተገባብራኡ ኣብ ሰብኣዊ መሰላትን ኣህጉራዊ ሕግን ብጽኑዕ ኣመልሒቝ ክቕጽል ከምዘለዎ የጉልሕ።

“እቲ ኣገዳስነት ንዓና ዑቕባ ዘድልዮም ሰባት ዑቕባ ንምርካብ ውሕስነት ምሕላውን ብርግጽ ድማ ንኣህጉራዊ ሕግን ሰብኣዊ መሰላትን ምሉ ብምሉእ ምኽባር እዩ።”

ንሰብኣዊ ተዋሳእቲ ግን፡ ስርሒታት ምድሓን ህይወት ጥራይ እኹል ኣይኮነን። ኣገዳስነት ስርሒታት ምድላይን ምድሓንን ኣብ ማእከላይ ባሕሪ ማእከላይ ባእታ ሓለዋ ኮይኑ ይቕጽል ኣሎ። ሕጋዊ መንገዲ ምኽፋት ግን ኣብ መወዳእታ እቲ ሓቀይና መልሲ እዩ።”

ጥነቂ ስደትን ምምዝባልን

ከም ግጭት፡ ድኽነትን ምስ ምህዳር ዝተኣሳሰሩ ጸቕጥታትን ዝኣመሰሉ ሱር መሰረታውያን ጠንቅታት ምፍታሕ ኣገዳሲ ምዃኑ ኣዘኻኺሩ፡ እንተኾነ ግን ሓደገይና ጉዕዞታት ተግባራዊ ዝኾኑ ኣማራጺታት ምፍጣር እውን ኣገዳሲ እዩ። “ከምኡ ንምግባር ዓብዪ ጻዕሪ ይግበር ኣሎ፣ ናብ ኤውሮጳን ናብ ኢጣልያን ውጽኢታዊ ሕጋዊ መንገድታት የድልየና።”

ምስ ድሌታት ጉልበት ምስቲ ስደተይናታት ክህብዎ ዝኽእሉ ክእለት ዝሰማማዕ ስርዓታት ምፍጣርን ማለት እዩ ። "ዝሰርሑ ዘተኣሳስር ስርዓታት ናይ ምፍጣር ዓቕሚ - ኣስራሕትን ክእለቶም ዘቕርቡን ብሓቂ ክራኸቡሉ ዝኽእሉ መስመር ወሳኒ'ዩ።" መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ዝተሓላለኸ ጉዕዞታት ንዝጓዓዙ ካብ ዝሕግዙ ተዋሳእቲ፡ ኣብ እምነት ዝተመርኮሳ ትካላት ፍሉይ ቦታ ይሕዛ።

ማሕበረሰባት እምነት መብዛሕትኡ ግዜ ናብቶም ክውንነታት ስደትን ስደተይናታትን ዝቐረቡ እዮም . . .

“ብዙሕ ግዜ እቶም ብቀጥታ ኣብ ቀዳማይ ደገፍ፡ ምቕባል፡ ናይ ውህደት ደገፍን ማሕበራዊ ምትእትታው ንጥፈታትን ዝዋፈሩ፡ ኣብ እምነት ዝተመርኮሱ ትካላት ወይ ኣቢያተ ክርስትያን እየን። እዚ ብፍላይ ኣብ ኢጣሊያ ትርጉም ዘለዎ ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ኣብዚ ከባቢ ማሕበረሰባት፡ ሰበኻታት፡ ግብረ ሰናይ ትካላትን ወለንተይናታት መርበባትን ሓደስቲ መጻእቲ ኣብ ምስናይን ምትእትታው ኣብ ምዕባይን ቀንዲ ተራ ከም ዘለዎም ይሕብር።

"ነቲ ግዝኣት ይመልእዎን ህያው ይገብሩን" ይብል፡ ደገፍ ናብቲ ኣዝዩ ዘድልየሉ ቦታታት ንኽበጽሕ ይሕግዝ።

ኪኖ መርዛም ትረኻታት ምስግጋር

ኣብ ዙርያ ስደት ዝካየድ ዘሎ ቃና ህዝባዊ ክትዕ እውን ስክፍታኡ ይገልጽ። "መብዛሕትኡ ግዜ ኣብ ከባቢ ስደተይናታት መርዛም ትረኻታት ብዕሽነት ዝጥቀሙሉ ምርኣይ ዘሕዝን'ዩ፡ እዚ ዝሕግዝ ኣይኮነን።

ኣብ ክንድኡ ብፍላይ ህዝባዊ ኣረኣእያታት ብተደጋጋሚ ዳርጋ ኣብ ዘይስሩዕ ምምጻእ ባሕሪ ጥራይ ዘተኮረ ስለዝኾነ፡ ኣብ ጭብጢ ዝተመርኮሰ ዘተ ብህጹጽ ከምዘድሊ ይኣምን።

"ብዛዕባ ስደት ኣብ ኢጣልያ ክንዛረብ ከለና፡ ብዛዕባ እተን ናብ ላምፔዱሳ ዝኣትዋ ጀላቡ ኢና ንሓስብ" ክብል ይሕብር። “ብሓቂ እዚ ኣዝዩ ንእሽቶ ክፋል ናይቲ ምሉእ ተርእዮ ስደት እዩ።”

መብዛሕትኡ ናብ ኢጣልያን ኤውሮጳን ዝግበር ስደት፡ ምስ ስራሕ፡ መጽናዕትን ምጥርናፍ ስድራቤትን ብዝተኣሳሰር ስሩዕ መስመራት ከም ዝፍጸም ሓቢሩ፡ ስደተይናታት ኣብ ሕብረተሰብ ኢጣልያ ዝገብርዎ ልዑል ኣበርክቶ ድማ የጉልሕ።

"ኣብ ኢጣልያ ዳርጋ 5.5 ሚልዮን ስሩዓት ስደተይናታት ኣለዉ። ኣስታት 9 ሚእታዊት ካብ ሓፈሻዊ ውሽጣዊ ፍርያት - GDP ይሕዙ። እዚ ናይ ብሓቂ ትርጉም ዘለዎ'ዩ፡ ግን ከምኡ ምዃኑ ብዙሕ ኣይንገርን። በዚ ምኽንያት ድማ ምብጻሕ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ልዮን ኣቓልቦ ካብ ፍርሒ ኣርሒቑ ናብ ሓቅታት ንምስግጋር ዝሕግዝ ኣጋጣሚ ከም ዝኽውን እኣምን። ኣብ መርትዖን ሓቅታትን ዝተመስረተ ትረኻታት ብርሃንን ድምጽን ኣብ ምሃብ ናይ ነፍሲ ወከፍ ትካል ንእሽቶን ዓባይን ደገፍ የድልየና።”

ኣብ ሰብኣዊ ውጅሂ ስደት ትኹረት ዝህብ

ሶርቲኖ ንባዕሉ ኣብቲ ጳጳሳዊ ዑደት ኣብ ላምፔዱሳ ክህሉ መደብ ኣለዎ፡ ነታ ደሴትን ኣብኡ ንዝበጽሑ ስደተይናታትን እንታይ ትርጉም ክህልዎ ከም ዝኽእል ድማ ብግልጺ ኒሕ ይዛረብ።

"ብሓቂ ከምዚ ዝኣመሰለ ንምእማኑ ዘጸግም ትኹረት ክህሉ ምዃኑ ኣዝየ ተሓጒሰ። ላምፐዱሳ ኣብ መንጎ ሰበስልጣን፡ ሰብኣዊ ትካላት፡ ዘይመንግስታውያን ትካላትን ኣህጉራውያን ትካላትን ዝግበር ምትሕብባር "ጽቡቕ" ኣብነት ክገልጽ እንከሎ፡ ወትሩ "እቲ ምትሕብባር ክሳብ ክንደይ ጽኑዕ ምዃኑ ከምዝተመሰጠ" እውን ይሕብር። ልዕሊ ኩሉ ድማ ህላወ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ልዮን መበል 14 ናብቲ ብድሕሪ ኣርእስታት ዜና ዘሎ ዛንታታት ኣቓልቦ ክስሕብ ተስፋ ከም ዘለዎ ድማ ገሊጹ። “ተስፋ ናይቶም ዝመጹ ስደተይናታት፡ ዝጻወርዎ መከራን፡ ከምኡ’ውን ኩላትና ነቲ ቁጽሪ ባዕሉ ዘይኮነስ ነቲ ኩርናዕ ከነቕልበሉ ዘለና ኣገዳስነት ክብ ከም ዘብል እውን የመላኽት።

ላምፔዱሳ ንርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ልዮን መበል 14 ንምቕባል ክትዳሎ እንኮላ፡ እታ ደሴት ከም ብሓድሽ ምልክት መስመራት ስደትን ሕግታትን ስርዓትን ዶብን ጥራይ ዘይኰነስ ህይወትን ተስፋን ክብርን እቶም ገማግም ባሕሪ ዝሰግሩ ሰባት እውን ከም ዝኾነት ኣፍሊጡ፡ ንኸም በዓል ሶርቲኖ ዝኣመሰሉ ሰብኣዊ ሰራሕተይናታት፡ ርእሰ ሊቃነ ጳጳሳት ከምጽእዎ ዝኽእሉ ኣገዳሲ መልእኽቲ ንሱ ክኸውን ይኽእል እዩ፡ ድሕሪ ነፍሲ ወከፍ ኣሃዛዊ ጸብጻብ ሓለዋን ዕድልን ክብርን ዝግብኦ ሰብውነት ሰብ ከምዘሎ ዘዘኻኽር እዩ።

ዓለምለኸ ትካል ስደተይናታት - IOM ኣብ ላምፔዱሳ

ኣብ ላምፔዱሳ ንባዕሉ፡ ዓለምለኸ ትካል ስደተይናታት - IOM ኣብ ነፍሲ ወከፍ ደረጃ ኣቀባብላን ሓገዝን ኣብ ጎኒ ሰበስልጣን ኢጣልያን ሰብኣዊ መሻርኽትን ኮይኑ ይሰርሕ። እቲ ትካል ንስርሒት ምድላይን ምድሓንን ሓለዋ ባሕሪ ንምድጋፍ ባህላዊ መንጐይናነት ከም ዝህብን፡ ኣብኡ ውጽኢታዊ ርክብ ናይ ህይወትን ሞትን ጉዳይ ክኸውን ከም ዝኽእልን፡ ኣብ እዋን ምዝገባን መርመራን ንጋንታታት ህዝባዊ ድሕነት ከም ዝሕግዝን ኣነጺሩ፡ ሰራሕተይናታት ዓለምለኸ ትካል ስደተይናታት - IOM ግዳያት ዘይሕጋዊ ምስግጋር ሰባትን ካልኦት ተቓላዕቲ ሰባትን ንምልላይ እውን ይሕግዙ፣ ናብ ዝምልከቶም ኣካላት ከምዝተመሓላለፉን ናብ ምቹኣት መሳለጥያታት ኣብ ዝግበር ምስግጋር ከምዝድገፉን፣ ኩሉ ግዜ ምስ ካልኦት ትካላት፣ ኣህጉራውያን ትካላትን በርገሳዊ ማሕበራትን ብቐረባ ብምትሕብባር እንክብል ዘካየዶ ቃለ መሕትት ይዛዝም።